लङ्गुर बुर्जादुई पासामा मिले दुई गुणा, तीनमा तीन गुणा।

नियम

पाटी, पासा र साहु

1. दाउ: साहुबाहेक सबैले पाटीका एक वा धेरै चिह्नमा चिप राख्छन्।
2. कचौरा: साहुले छवटा पासा कचौरामा हाली थालले छोपेर हल्लाउँछन् र भुइँमा बजार्छन्।
3. उघार्ने: ढकनी उघारेपछि हरेक चिह्न कति पासामा आयो, गनिन्छ।
4. तिर्ने: चिह्न दुई वा बढी पासामा आयो भने साहुले दाउको जति पासा, उति गुणा तिर्छन् र दाउ पनि फर्काउँछन्। एउटा पासामा मात्र वा कुनैमा नआए दाउ साहुको।
5. साहु: घरको साहुसँग जति पनि पैसा हुन्छ। सँगै खेल्दा खेलाडी पालैपालो पाँच चरण साहु बन्न सक्छन्।

सम्भावना

साहु किन सधैँ खुसी देखिन्छ

एउटा चिह्न छ पासामध्ये ठ्याक्कै कतिवटामा आउँछ भन्ने सम्भावना, र यो पाटीमा त्यसको भुक्तानी:

औसतमा हरेक दाउको १३.९% साहुको हुन्छ। धेरै खेल्नुभयो भने साहु नै जित्छ।

हरेक चिह्न दुई वा बढी पासामा आउने सम्भावना करिब २६% मात्र छ। पासाले अघिल्लो चाल सम्झँदैन: धेरै बेर नआएको चिह्न अब "आउनुपर्छ" भन्ने हुँदैन।

परिवार

को कसरी दाउ राख्छ

• हहजुरबा सधैँ बुर्जामा थोरै, कहिलेकाहीँ अर्को एउटामा पनि।
• ससाइँली दिदी अघिल्लो चालमा दुई पटक आएको चिह्नको पछि लाग्छिन्।
• ककान्छा दुई तीनवटा चिह्नमा ठूलै दाउ फिँजाउँछ।
• ममाइजु धेरै बेर नआएको चिह्नमा राख्छिन्, "अब त आउँछ" भन्दै।

चारैजनाको जित र हार एउटै हो: पासाले कसैको बानी चिन्दैन।

कथा

खालको खेल

दशैँ र तिहारमा गाउँ र टोलमा थापिने खालमा कौडा, तास र लङ्गुर बुर्जा सँगै चल्छन्। कपडाको पाटीमा छवटा चिह्न, पित्तलको कचौरा र थाल, र साहुको मुठ्ठीमा हल्लिने पासाको खरखर। कतै यसलाई कचौराको आवाजबाट खोरखोरे पनि भनिन्छ।

बेलायतको क्राउन एन्ड एन्कर र भारतको झण्डी मुण्डा यसैका नातेदार हुन्। क्राउन एन्ड एन्करमा तीन पासा हुन्छन्; हाम्रोमा छ, त्यसैले एउटा पासामा मात्र आएको चिह्नले तिर्दैन।

यो पाना खेलौना पैसामा मात्र चल्छ। नियम ठाउँअनुसार फरक हुन्छन्; यहाँको भुक्तानी तालिका अझै कसैले जाँचेको छैन।

स्रोत

• Wikipedia, "Crown and Anchor": नेपालमा यसको नाम लङ्गुर बुर्जा।
• द हिमालयन टाइम्स, "Roll of dice" (२००७): छवटा चिह्नका नाम पान, सुरत, लङ्गुर/झन्डा, बुर्जा, इँट, चिडी।
• gamerules.com, "Jhandi Munda": छवटा पासा; तीन पासामा आए तीन गुणा।