मकालु-बरूण राष्ट्रिय निकुञ्ज · Makalu Barun National Park

स्थापना

१९९२

क्षेत्रफल

२,३३० वर्ग कि.मि.

जिल्ला

सोलुखुम्बु, संखुवासभा

यात्राको योजना · नेपाली नागरिकका लागि

नेपाली नागरिकहरू काठमाडौंबाट सडकमार्फत् मकालु-बरूण राष्ट्रिय निकुञ्ज पुग्न सक्छन्, देशका प्रमुख केन्द्रहरूमार्फत् जाने मार्गहरूसहित। नेपाली नागरिकहरूका लागि प्रवेश शुल्क नेपाल पर्यटन बोर्डद्वारा सूचीबद्ध प्रति व्यक्ति रु. १०० हो। रातभर बस्ने योजना बनाउनेहरूका लागि पार्कको नजिकै आवास विकल्पहरू उपलब्ध छन्। १० वर्ष भन्दा कम उमेरका बालबालिकाहरूलाई पार्कमा निःशुल्क प्रवेश दिइन्छ।

वन्यजन्तु

मकालु-बरूण राष्ट्रिय निकुञ्जमा ८८ वटा स्तनपायी प्रजातिहरूको घर हो, जसमा हिउँ चितुवा, कस्तुरी मृग र बँदेल छन्, जसलाई दुर्लभ र खतरामा परेको मानिन्छ। यस निकुञ्जमा सन् १९८० को दशकमा गरिएको सर्वेक्षणले असाधारण जैविक समृद्धिलाई सङ्केत गर्ने ४४० वटा चरा प्रजातिहरू जस्तै चील, र्याप्टर, सेतो घाँटीको सारस र सनबर्डहरू छन्। यस निकुञ्जमा ४३ वटा सरीसृप प्रजाति, १६ वटा उभयचर प्रजाति र ७८ वटा माछा प्रजातिहरू यसका नदी, ताल र पोखरीहरूमा दर्ता भएका छन्। मकालु-बरूण संरक्षण क्षेत्र परियोजना सन् १९८८ मा राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग र द माउन्टेन इन्स्टिच्युटको संयुक्त प्रयासको रूपमा सुरु भएको थियो।

भू-दृश्य र प्रकृति

मकालु-बरूण राष्ट्रिय निकुञ्ज ३४४ मिटरदेखि ८,४६३ मिटरसम्मको उचाइ दायरामा फैलिएको छ, जसले १,००० मिटरभन्दा कम उष्णकटिबन्धीय वनहरू भएका पाँच जैविक जलवायु क्षेत्रहरू, १,००० देखि २,००० मिटरसम्म उपोष्णकटिबन्धीय वनस्पतिहरू, २,००० देखि ३,००० मिटरसम्म समशीतोष्ण वनहरू, ३,००० देखि ४,००० मिटरसम्म उप-अल्पाइन क्षेत्रहरू र ४,००० मिटरभन्दा माथिका अल्पाइन चरनहरू समेट्छ। यस निकुञ्जमा विश्वको पन्ध्रौँ अग्लो पर्वत, ८,४६३ मिटर अग्लो मकालु हिमालय, साथै काङ्गचुङ्त्से (७,६७८ मिटर) र चोमो लोन्जो जस्ता सहायक चुचुराहरू छन्। यस निकुञ्जमा बरूण नदीको दुर्गम उपत्यकाहरूमा अल्पाइन घाँसे मैदानहरू छन्, साथै नेपालका २५ वटा रोडोडेन्ड्रोन प्रजातिहरू, ४७ वटा अर्किड प्रजातिहरू र ४८ वटा प्रिमरोज प्रजातिहरू सहित विविध वनस्पतिहरू छन्।

गतिविधि

पर्यटकहरूले मकालु-बरूण राष्ट्रिय निकुञ्जमा मकालु चढ्ने मानक मार्गको साथ उत्तरी अनुहार र उत्तरपूर्वी रिज हुँदै मकालु र काङ्गचुङ्त्से बिचको काठी हुँदै पर्वतारोहणमा संलग्न हुन सक्छन्। मकालुको दक्षिणपूर्वी रिज २३ मई १९७० मा जापानी अभियानबाट यावी ओजाकी र ए तनाकाले पहिलो पटक आरोहण गरेका थिए। मकालुको पश्चिम स्तम्भ मार्ग मे १९७१ मा फ्रान्सेली पर्वतारोही बी. मेलेट र वाई. सिगन्युरद्वारा आरोहण गरिएको थियो। आङ चेपाल शेर्पा सन् १ मे १९७८ मा मकालु चढ्ने पहिलो नेपाली बने। काङ्गचुङ्त्सेको पहिलो आरोहण २२ अक्टोबर १९५४ मा जिन फ्रान्को, ग्याल्टसेन नोर्बु र पा नोर्बुद्वारा गरिएको थियो। जीन-क्रिस्टोफ लाफेली सन् २००६ मा पहिलो जाडो आरोहणको प्रयास गर्दा मकालुमा बेपत्ता भए। पार्कमा इको टुरिजमलाई स्थानीय मानिसहरूका लागि अफ-फार्म रोजगारीका अवसरहरू विस्तार गर्ने तरिकाको रूपमा प्रवर्द्धन गरिएको छ।

जाने उपयुक्त समय

मकालु-बरूण राष्ट्रिय निकुञ्ज अक्टोबरदेखि मेसम्म सबैभन्दा राम्रो भ्रमण गरिन्छ, जब मौसम सुख्खा र सफा हुन्छ। पार्कको तल्लो उचाइ अप्रिल र मे महिनामा न्यानो हुन्छ, जबकि जाडो महिना समशीतोष्ण हुन्छ।

संरक्षण र समुदाय

मकालु-बरूण राष्ट्रिय निकुञ्जका बासिन्दाहरू मुख्यतया लिम्बू, शेर्पा, यक्का, गुरुंग, तामाङ, मगर, नेवार, ब्राह्मण र छेत्री जातीय समूहका उपजात खेती गर्ने किसानहरू हुन्। सामुदायिक वन प्रयोगकर्ता समूहहरू पार्कभित्र तोकिएको वन क्षेत्रहरू दिगो रूपमा प्रयोग गर्ने कानुनी अधिकारका साथ स्थापना गरिएको छ। क्षेत्रका किसानहरूले खतरामा परेका प्रजातिहरूले गर्दा बाली र गाईवस्तुहरूलाई क्षति पुऱ्याएकोमा क्षतिपूर्ति पाउँछन्। मकालु-बरूण संरक्षण क्षेत्र परियोजना सन् १९८८ मा राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग र द माउन्टेन इन्स्टिच्युटको संयुक्त प्रयासको रूपमा सुरु भएको थियो। मकालु-बरूण राष्ट्रिय निकुञ्ज सन् १९९२ मा सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्जको पूर्वी विस्तारको रूपमा स्थापित भएको थियो र नेपालको पहिलो स्ट्रिक्ट नेचर रिजर्वको रूपमा नामित गरिएको थियो। मानव जीवनलाई खतरामा पार्ने चरम अवस्थाहरू बाहेक दुर्लभ र खतरामा परेका जङ्गली जनावरहरूको सिकार र जाल लगाउन कडा रूपमा निषेध गरिएको छ।

इतिहास

मकालु-बरूण राष्ट्रिय निकुञ्ज सन् १९९२ मा सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्जको पूर्वी विस्तारको रूपमा स्थापित भएको थियो। यसभन्दा पहिले यस क्षेत्रलाई सन् १९९१ मा संरक्षण क्षेत्रको रूपमा तोकिएको थियो। सन् १९९९ मा यसलाई स्ट्रिक्ट नेचर रिजर्वको रूपमा पुनः वर्गीकृत गरिएको थियो। संरक्षित क्षेत्रका लागि प्रारम्भिक प्रस्ताव द माउन्टेन इन्स्टिच्युटका कर्मचारीहरूद्वारा सन् १९८० को दशकको प्रारम्भ र मध्यमा बरुन उपत्यकामा गरिएको सर्वेक्षणबाट आएको हो।

प्रायः सोधिने प्रश्न

तस्बिर

स्रोत थप्नुहोस्

यस स्थलबारे कुनै राम्रो पृष्ठ, भिडियो वा तस्बिर संग्रह थाहा छ? लिंक छोड्नुहोस्; प्रयोग गर्नुअघि हामी जाँच्छौं।