द्विज भनिने विप्र
हेर्ने दृष्टि · आजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
यो श्लोकले जन्मले तोकिने वर्णका कर्तव्य र 'द्विज' को श्रेणी मान्छ, र पत्नीको महिनावारी चक्रसँग जोडिएको अनुष्ठानिक नियमलाई आदर्श बनाउँछ। वर्णको श्रेणी र महिनावारीसँग जोडिएका शुद्धताका नियम आजको समानताको मूल्यसँग मेल खाँदैनन्; जातका आधारमा हुने भेदभाव नेपालको संविधान र कानुनले निषेध गरेको छ। यो ऐतिहासिक पाठका रूपमा मात्र राखिएको छ।
यो श्लोक आजको मूल्यसँग मेल खाँदैन। किन? पाठ र अर्थ हेर्नुहोस्
एकाहारेण सन्तुष्टः षट्कर्मनिरतः सदा । ऋतुकालाभिगामी च स विप्रो द्विज उच्यते ॥
॥ ११.१२ ॥अर्थ
जो दिनमा एक छाक खाएर सन्तुष्ट रहन्छ, सधैँ छवटा कर्म (वेद पढ्ने र पढाउने, यज्ञ गर्ने र गराउने, दान दिने र लिने) मा लागिरहन्छ र पत्नीको ऋतुकालमा मात्र उनीसँग सहवास गर्छ, त्यस्तो विप्रलाई द्विज भनिन्छ।
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org