आकार होइन, भित्री तेज
सानो अङ्कुशले हात्ती चल्छ, सानो दियोले ठूलो अँध्यारो हट्छ, र थुपारिएको मह मौरीले नै गुमाउँछ: आकार र देखावटभन्दा भित्रको गुण हेर्न सिकाउने अध्याय।
१८ श्लोक · २ चित्रकथाएघारौँ अध्याय भित्री गुणबारे हो: ठूलो शरीरभन्दा तेज बलियो हुन्छ, तीर्थस्नानले भित्रको मैलो पखाल्दैन, र न दिइएको न भोगिएको मह मौरीले नै गुमाउँछ। विद्यार्थीले छाड्ने आठ कुराको सूची पनि यहीँ छ। स्वभाव जन्मजात र नबदलिने हुन्छ भन्ने, युगको गणना र मौन भोजनको फलबारे केही श्लोक आफ्नो समयको विश्वास बोक्छन्; ब्राह्मणलाई आचरणअनुसार जातका नाम दिने शृङ्खला, र खानपान तथा किराती समुदायबारे पुराना धारणा पनि छन्, जसलाई यहाँ सन्दर्भसहित राखिएको छ।
चित्रकथा
हरेक चित्रमा श्लोकको आफ्नै दृश्य, र त्यसमा आजको जीवनका झ्याल
१८ श्लोक
- ११.१चार सहज गुणसन्दर्भसहित
- ११.२आफ्नो पक्ष छाडेरसन्दर्भसहित
- ११.३आकार होइन, तेज
- ११.४कलियुगको पुरानो गणनासन्दर्भसहित
- ११.५कसमा के हुँदैन: एउटा पुरानो सूचीआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ११.६निमलाई दूध-घिउसन्दर्भसहित
- ११.७तीर्थस्नानले नधोइने मैलो
- ११.८मोती फालेर गुञ्जाको मालाआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ११.९मौन भोजनको पुरानो व्रतसन्दर्भसहित
- ११.१०विद्यार्थीले छाड्ने आठ कुरा
- ११.११ऋषि भनिने विप्रसन्दर्भसहित
- ११.१२द्विज भनिने विप्रआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ११.१३वैश्य भनिने विप्रआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ११.१४शूद्र भनिने विप्रआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ११.१५बिरालो भनिने विप्रसन्दर्भसहित
- ११.१६म्लेच्छ भनिने विप्रआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ११.१७चाण्डाल भनिने विप्रआजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
- ११.१८मौरीको पछुतो
आजको जीवनमा
सानो टिमले ठूलो कम्पनीलाई टक्कर दिँदा, सामाजिक सञ्जालमा पूजाका फोटो तर कामदारको ज्याला बाँकी हुँदा, परीक्षाअघि रिल्स र गेममा रात बित्दा, र 'कुनै दिन' का लागि थुपारिएको बचत कसैको काम नलाग्दा: यो अध्यायका श्लोक यिनै ठाउँमा बोल्छन्। तिनले मानिसलाई आकार र देखावटले होइन, भित्रको तेज र आचरणले नाप्न सम्झाउँछन्।
- आकार, पैसा वा पदभन्दा भित्रको सीप र साहसले काम गर्छ।११.३
- बाहिरी देखावटले भित्रको मैलो धुँदैन।११.७
- पढ्ने बेला 'अति' मा पुग्ने बानी चिन्नु: रिल्स, गेम, अति निद्रा।११.१०
- धन थुपार्न मात्र होइन, उद्देश्यसहित प्रयोग गर्न र दिन पनि हो।११.१८
- माया र उपहार खन्याएर मात्र कसैलाई बदल्न सकिँदैन; बदलिने चाहना उसैको हुनुपर्छ।११.६
परिवार वा कक्षामा कुरा गरौँ
तपाईंको टोल वा विद्यालयमा कसले 'सानो दियो' बनेर ठूलो अँध्यारो घटाएको छ, र उसलाई के कुराले बलियो बनायो?
आधुनिक कथा र झ्याल श्लोकबाट प्रेरित सम्पादकीय व्याख्या हुन्, अनुवाद होइनन्।
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org

