मोती फालेर गुञ्जाको माला
हेर्ने दृष्टि · आजको मूल्यसँग मेल खाँदैन
आफूले नबुझेको कुराको मानिस निन्दा गर्छ भन्ने मूल कुरा आज पनि देखिन्छ। तर श्लोकले त्यो कुरा 'किराती' स्त्रीलाई अज्ञानको उदाहरण बनाएर भन्छ; पुराना ग्रन्थमा किरात भनेर पहाड र वनमा बस्ने जातिलाई भनिन्थ्यो, र आज यो नेपालका राई, लिम्बू, याक्खा, सुनुवारलगायत किरात समुदायको पहिचान हो। कुनै जाति वा समुदायलाई होच्याउने यस्तो उपमा जातीय भेदभाव हो, जुन नेपालको संविधान र कानुनले निषेध गरेको छ। यो ऐतिहासिक पाठका रूपमा मात्र राखिएको छ।
यो श्लोक आजको मूल्यसँग मेल खाँदैन। किन? पाठ र अर्थ हेर्नुहोस्
न वेत्ति यो यस्य गुणप्रकर्षं स तं सदा निन्दति नात्र चित्रम् । यथा किराती करिकुम्भलब्धां मुक्तां परित्यज्य बिभर्ति गुञ्जाम् ॥
॥ ११.८ ॥अर्थ
जसलाई जुन कुराको उत्कृष्ट गुण थाहा छैन, उसले त्यसको सधैँ निन्दा गर्छ; यसमा अचम्म छैन। जस्तै, किराती स्त्रीले हात्तीको कुम्भस्थलबाट पाएको मोती फालेर गुञ्जाका दानाको माला लगाउँछिन्।
मस्यौदा · बिटा · विज्ञ समीक्षा बाँकी। संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org