कथाको फल
ग्रन्थ भन्छ, रामकथा सुन्नेले के पाउँछ?महिमा · ५ श्लोक · २ मिनेटकथा
युद्धकाण्डको अन्त्यमा ग्रन्थले रामकथाको फल बताउँछ। ग्रन्थ भन्छ, यो कथा भन्नेहरू सबै कुराले परिपूर्ण रहन्छन्; धन, पुत्र र राज्यको कमी हुँदैन, र पाप हर्ने मुख्य धर्म यही हो। ग्रन्थअनुसार, जसका छोरा जन्मेर मर्छन्, ती स्त्रीले यो सुने पछिका सन्तान बाँच्छन्, र बाँझी स्त्रीले पनि असल छोरा पाउँछे। यो सुन्नेहरूसँग देवता खुसी हुन्छन्, विघ्न नासिन्छन्, सबैले उनीहरूलाई मान्छन्; रोग र दुःख छुट्छन्, धन-धान्य र सन्तान बढ्छन्। ग्रन्थ भन्छ, शिवले सबै वेद मथेर पनि रामनामजस्तो अर्को सार पाएनन्, र त्यही सार अध्यात्मका रूपमा पार्वतीलाई दिए; जसले यो प्रेमले सुन्छ, ऊ सजिलै संसार तर्छ।
शिवले पार्वतीलाई सुनाएको कथाको अन्त्यरामशिवपार्वतीगाउँदै गर्दा पढिँदै गरेको शब्द उज्यालो हुन्छ; कुनै पङ्क्ति थिच्दा त्यहीँबाट सुनिन्छ।
रामराज्य र कथाको महिमाभक्तहरूलाई बिदाइ दिएपछि रामराज्यको सुख र रामकथाको महिमा वर्णन हुन्छ।एआईले बनाएको चित्र - श्लोक ६.३७७
श्रीरामका यति कथा कन जो कहन्छन्।
सब् थोकले ति परिपूर्ण भई रहन्छन्।।
धन् पुत्र राज्यहरु कम्ति हुँदैन केही।
पाप् हर्नलाइ पनि मुख्य छ धर्म येही।।
(ग्रन्थ भन्छ:) श्रीरामका यति कथा जसले भन्छन्, उनीहरू सबै कुराले परिपूर्ण भइरहन्छन्। धन, पुत्र, राज्य, केहीको कमी हुँदैन। पाप हर्नका लागि पनि मुख्य धर्म यही हो।
शब्दार्थ: कहन्छन् = भन्छन् · थोकले = कुराले · परिपूर्ण = भरिपूर्ण · कम्ति = कम · हर्नलाइ = हर्नका लागि · येही = यही
- श्लोक ६.३७८
जन्मन्छन् तर मर्दछन् पनि सबै जस्का त छोराहरू।
तेस्ता स्त्रीहरुले भने यति सुन्या बाँच्छन् पछीका अरू।।
वन्ध्या स्त्री पनि पाउँछे सुत असल् गर्छन् कृपा राम् धनी।
आधिव्याधि अनेक दुःख भय ताप् पर्दैन कैल्हे पनी।।
जसका छोराहरू जन्मन्छन् तर सबै मर्छन् पनि, त्यस्ता स्त्रीहरूले यति सुनेमा पछिका अरू बाँच्छन्। बाँझी स्त्रीले पनि असल छोरा पाउँछे; स्वामी रामले कृपा गर्छन्। मनका र तनका रोग, अनेक दुःख, भय र ताप कहिल्यै पर्दैनन्।
शब्दार्थ: जस्का = जसका · सुन्या = सुनेमा, सुने · पछीका = पछिका · वन्ध्या = बाँझी · सुत = छोरा · आधिव्याधि = मनको र शरीरको रोग
- श्लोक ६.३७९
श्रीरामको यति कथा जतिले त सुन्छन्।
सब् देवता ति सँग खुप् सित खूसि हुन्छन्।
जो विघ्न हुन् ति पनि नष्ट भयेर जान्छन्।
सम्पूर्ण जन् पनि तिनै कन आइ मान्छन्।।
श्रीरामको यति कथा जति जनाले सुन्छन्, उनीहरूसँग सबै देवता खुबै खुसी हुन्छन्। जति विघ्न छन्, ती पनि नष्ट भएर जान्छन्। सम्पूर्ण मानिस पनि उनीहरूलाई नै आएर मान्छन्।
शब्दार्थ: जतिले = जति जनाले · खुप् सित = खुबै · विघ्न = बाधा · नष्ट = नाश · तिनै कन = उनीहरूलाई नै · मान्छन् = मान्छन्, आदर गर्छन्
- श्लोक ६.३८०
आधिव्याध् दुख छुट्तछन् अरु उपर् धन् धान्य सन्तान् पनी।
बढ्छन् इष्ट कुटुम्ब मित्रहरुका मान्न्या ति हुन्छन् भनी।।
यस्ताको त बखान् कहाँ तक गरौं यो मन् प्रभूमा धरी।
गर्छन् रामभजन् त मुक्ति पनि भै जान्छन् ति संसार् तरी।।
उनीहरूका मनका र तनका रोग र दुःख छुट्छन्; त्यसमाथि धन, धान्य र सन्तान पनि बढ्छन्; उनीहरू प्रियजन, कुटुम्ब र मित्रहरूका आदरणीय हुन्छन्। यस्ताको बखान कहाँसम्म गरौँ? यो मन प्रभुमा राखेर जसले रामभजन गर्छन्, उनीहरू संसार तरेर मुक्त पनि हुन्छन्।
शब्दार्थ: छुट्तछन् = छुट्छन् · अरु उपर् = त्यसमाथि · धान्य = अन्न · इष्ट = प्रियजन · कुटुम्ब = परिवार · मान्न्या = मानिने, आदरणीय
- श्लोक ६.३८१
शम्भूले सब वेदमन्थन गर्या श्रीरामका नाम् सरी।
अर्को तत्त्व मिलेन केहि र लिया साह्रै पियारो गरी।।
सोही तत्त्व त पार्वती कन दिया अध्यात्म रुप्ले गरी।
जस्ले प्रेम् गरि सुन्छ यो सहज त्यो उत्रन्छ संसार् तरी।।
शिवले सबै वेदको मन्थन गरे; श्रीरामको नामजस्तो अर्को कुनै तत्त्व भेटिएन, र उनले त्यसैलाई साह्रै प्यारो गरी लिए। त्यही तत्त्व उनले अध्यात्मको रूपमा पार्वतीलाई दिए। जसले यो प्रेमपूर्वक सुन्छ, ऊ सजिलै संसार तरेर पारि उत्रन्छ।
शब्दार्थ: शम्भूले = शिवले · वेदमन्थन = वेदको मन्थन (गहिरो अध्ययन) · सरी = जस्तो · तत्त्व = सार · अध्यात्म = अध्यात्म (रामायण) · उत्रन्छ = पारि उत्रन्छ
टिप्पणी: ‘अध्यात्म’ ले अध्यात्म रामायणलाई जनाउँछ, जसलाई यो ग्रन्थले पछ्याएको छ।
स्वर: BJ को आफ्नै आवाजबाट बनाइएको एआई स्वर (ElevenLabs), हरेक श्लोकका शब्द जाँचेर
मूल पाठ: archive.org (ramayana_202302, सार्वजनिक), फन्ट रूपान्तरण र प्रतिलिपिका त्रुटि १९५४, १९६७ र १९७६ का छापासँग मिलाएर सच्याइएको · आजको नेपाली, अंग्रेजी अर्थ, शब्दार्थ र कथा: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी