सूत्र १.४
वृत्तिसारूप्यमितरत्र ॥
॥ १.४ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
vṛttisārūpyamitaratra
शब्दार्थ
मस्यौदावृत्ति-सारूप्यम् इतरत्र
- वृत्तिvṛtti
- मनका तरङ्ग
- सारूप्यम्sārūpyam
- उस्तै रूप, एकाकार
- इतरत्रitaratra
- अरू बेला
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
अरू बेला हेर्ने मनका तरङ्गजस्तै देखिन्छ; हामी आफूलाई आफ्नै विचार ठान्छौँ।

अर्थ
अन्य अवस्थामा द्रष्टा चित्तका वृत्तिसँग एकाकार भएझैँ देखिन्छ।
व्याख्या
तरङ्ग नथामिँदा के हुन्छ? सूत्र भन्छ, हेर्ने त्यही तरङ्गजस्तो देखिन्छ। रिस उठ्दा "म रिसाएँ", डर लाग्दा "म डराएँ" भन्छौँ; हेर्ने र हेरिने कुरा एउटै भएझैँ लाग्छ। व्यासभाष्य यसलाई चुम्बकको उदाहरणले बुझाउँछ: मन नजिक रहेर मात्र सेवा गर्छ, र देखिने वस्तु भएकाले द्रष्टाको आफ्नैजस्तो बन्छ। भाष्य भन्छ, मन र पुरुषको यो सम्बन्ध अनादि हो। १.३ र १.४ सँगै पढ्दा योगको पूरा प्रश्न देखिन्छ: म मेरो विचार हुँ, कि विचारलाई हेर्ने?
दृष्टान्त · व्यासभाष्य १.४
चुम्बकजस्तो मन
व्यासभाष्य मनलाई चुम्बकसँग दाँज्छ, जसले नजिक रहेर मात्र काम गर्छ। चुम्बकले फलामलाई छुँदैन, तर नजिक भएकै कारण तान्छ। त्यसरी नै मन द्रष्टाको नजिक रहँदा देखिने वस्तु बन्छ, र द्रष्टा त्यसको स्वामीजस्तो हुन्छ। सम्बन्ध नजिकको हो, एकै भएको होइन।
आजको लागि
रिस उठ्दा "म रिसाएँ" को सट्टा "रिस आयो" भनेर हेरौँ।
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा
