सूत्र ३.२८
ध्रुवे तद्गतिज्ञानम् ॥
॥ ३.२८ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
dhruve tadgatijñānam
शब्दार्थ
मस्यौदाध्रुवे तद्-गति-ज्ञानम्
- ध्रुवेdhruve
- ध्रुवतारामा (संयमबाट)
- तद्tad
- तिनको (ताराहरूको)
- गतिgati
- चाल
- ज्ञानम्jñānam
- ज्ञान
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
ग्रन्थ भन्छ: ध्रुवतारामा संयम गर्दा ताराहरूको चालको ज्ञान हुन्छ।
अर्थ
ध्रुवमा संयम गर्दा ताराहरूको गतिको ज्ञान हुने भनिएको छ।
यो परम्पराले वर्णन गरेको उपलब्धि हो; अभ्यास वा वाचा होइन।
खण्डको प्रसङ्ग · असाधारण ज्ञानका वर्णन
यहाँ पूर्वजन्म, परचित्त, जगत् र शरीरको ज्ञानजस्ता सिद्धि वर्णित छन्। कतिपय पाठकले शाब्दिक अर्थ लिन्छन्, अरूले प्रतीकात्मक व्याख्या खोज्छन्। पढ्दा ग्रन्थको आफ्नै दाबी, पछिका टीकाकारको व्याख्या र आजको उपमा छुट्टाछुट्टै राख्नु उपयोगी हुन्छ।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र ३.१६–३.३४)
दृष्टान्त · सूत्र ३.२८
ध्रुवतारा
सूत्रहरू आकाशमा एकपछि अर्को गर्दै जान्छन्: सूर्य (३.२६), चन्द्रमा (३.२७), अनि ध्रुव। ग्रन्थ भन्छ, चन्द्रमामा संयमले ताराहरूको मिलान, र ध्रुवमा संयमले तिनको चाल थाहा हुन्छ। "ध्रुव" शब्दको अर्थ नै अटल हो: चल्ने ताराहरूलाई एउटा नचल्ने ताराबाट हेर्ने चित्र।
१९६ सूत्र गन्ने संस्करणमा यो सूत्र ३.२९ हो।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा