सूत्र ३.३०
कण्ठकूपे क्षुत्पिपासानिवृत्तिः ॥
॥ ३.३० ॥रोमन लिपिमा (IAST)
kaṇṭhakūpe kṣutpipāsānivṛttiḥ
शब्दार्थ
मस्यौदाकण्ठ-कूपे क्षुध्-पिपासा-निवृत्तिः
- कण्ठkaṇṭha
- घाँटी
- कूपेkūpe
- खाल्डोमा (संयमबाट)
- क्षुध्kṣudh
- भोक
- पिपासाpipāsā
- तिर्खा
- निवृत्तिःnivṛttiḥ
- हट्नु
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
ग्रन्थ भन्छ: घाँटीको खाल्डोमा संयम गर्दा भोक र तिर्खा हट्छन्।
अर्थ
कण्ठकूपमा संयम गर्दा भोक र तिर्खा निवृत्त हुने भनिएको छ।
यो परम्पराले वर्णन गरेको उपलब्धि हो; अभ्यास वा वाचा होइन।
खण्डको प्रसङ्ग · असाधारण ज्ञानका वर्णन
यहाँ पूर्वजन्म, परचित्त, जगत् र शरीरको ज्ञानजस्ता सिद्धि वर्णित छन्। कतिपय पाठकले शाब्दिक अर्थ लिन्छन्, अरूले प्रतीकात्मक व्याख्या खोज्छन्। पढ्दा ग्रन्थको आफ्नै दाबी, पछिका टीकाकारको व्याख्या र आजको उपमा छुट्टाछुट्टै राख्नु उपयोगी हुन्छ।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र ३.१६–३.३४)
टिप्पणी
भोक र प्यास हट्ने कुरा परम्परागत सिद्धिको वर्णन हो; खाना, पानी वा शरीरको आवश्यकता छोड्ने सल्लाह होइन।
१९६ सूत्र गन्ने संस्करणमा यो सूत्र ३.३१ हो।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा