सूत्र ४.५
प्रवृत्तिभेदे प्रयोजकं चित्तमेकमनेकेषाम् ॥
॥ ४.५ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
pravṛttibhede prayojakaṃ cittamekamanekeṣām
शब्दार्थ
मस्यौदाप्रवृत्ति-भेदे प्रयोजकम् चित्तम् एकम् अनेकेषाम्
- प्रवृत्तिpravṛtti
- काम, गतिविधि
- भेदेbhede
- फरक हुँदा
- प्रयोजकम्prayojakam
- चलाउने
- चित्तम्cittam
- मन
- एकम्ekam
- एउटा
- अनेकेषाम्anekeṣām
- अनेकको
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
ग्रन्थ भन्छ: ती अनेक मनका काम फरक भए पनि एउटै मनले ती सबैलाई चलाउँछ।
अर्थ
तिनका प्रवृत्ति फरक भए पनि एउटै चित्तले अनेक चित्तलाई सञ्चालन गर्छ।
यो परम्पराले वर्णन गरेको उपलब्धि हो; अभ्यास वा वाचा होइन।
खण्डको प्रसङ्ग · सिद्धि र प्रकृतिको विकास
ग्रन्थले सिद्धिका विविध कारण र किसानले पानीको अवरोध हटाउने उपमा चर्चा गर्छ। यो रूपान्तरण र निर्मित चित्तको प्रसङ्गमा आउँछ। वातावरण मिलाउने आधुनिक उपमा उपयोगी हुन सक्छ, तर औषधिको उल्लेख प्रयोगको सिफारिस होइन र किसानको उपमा व्यक्तिगत विकासको वैज्ञानिक नमुना होइन।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र ४.१–४.६)
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा