जहाँ तृष्णा, त्यहाँ संसार
मुख्य श्लोकपहिलो पढाइ
यत्र यत्र भवेत्तृष्णा संसारं विद्धि तत्र वै । प्रौढवैराग्यमाश्रित्य वीततृष्णः सुखी भव ॥
॥ १०.३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
yatra yatra bhavettṛṣṇā saṃsāraṃ viddhi tatra vai । prauḍhavairāgyamāśritya vītatṛṣṇaḥ sukhī bhava ॥
अर्थ
जहाँ तृष्णा छ, त्यहीँ संसारको बन्धन जान; परिपक्व वैराग्यमा अडिएर तृष्णारहित सुखी होऊ।
सार
जहाँ तृष्णा, त्यहाँ संसार; प्रौढ वैराग्यले सुखी होऊ।
विस्तार · थप शब्दमा
अष्टावक्रले बन्धनको ठेगाना फेरि भित्रको तृष्णामा देखाउँछन्। वस्तु वा स्थानको नाम फेरिए पनि ‘यो पाएपछि मात्र पूरा हुन्छु’ भन्ने चाल रह्यो भने संसारको पकड उही छ। ‘प्रौढ वैराग्य’ क्षणिक रिस वा असफलताबाट आएको तिरस्कार होइन; चाहनाको चाल बुझेर परिपक्व भएको अनासक्ति हो। यसमा जीवनसँग कठोर भएर टाढिने भन्दा तृष्णाको आदेशलाई अन्तिम सत्य नमान्ने शान्त बलको मनन गर्न सकिन्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · प्रौढ वैराग्य, बन्धन र तृप्ति
जहाँ तृष्णा त्यहाँ संसार; तृष्णा नै बन्धन, त्यसको नाश मोक्ष; अनासक्तिमा बारम्बार तृप्ति।
यो प्रसङ्ग खण्डका २ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- तृष्णा
- तृष्णा
- प्रौढवैराग्य
- प्रौढ वैराग्य
- वीततृष्ण
- तृष्णारहित
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
परिपक्व अनासक्ति र चाहेको नपाउँदाको तिक्तता कसरी फरक छन्?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी