देवताले चाहेको पदमा पनि हर्ष छैन
यत् पदं प्रेप्सवो दीनाः शक्राद्याः सर्वदेवताः । अहो तत्र स्थितो योगी न हर्षमुपगच्छति ॥
॥ ४.२ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
yat padaṃ prepsavo dīnāḥ śakrādyāḥ sarvadevatāḥ । aho tatra sthito yogī na harṣamupagacchati ॥
अर्थ
इन्द्रादि देवताले चाहेको आत्मपदमा स्थित योगी पनि प्राप्तिको हर्षले उछालिँदैन—आश्चर्य!
सार
देवताले चाहेको पदमा टिकेर पनि हर्षले उछालिँदैन।
विस्तार · थप शब्दमा
अरूले ठूलो उपलब्धि ठानेको स्थिति आफैँमा चिनेपछि पनि योगी त्यसलाई नयाँ पदक बनाएर उफ्रँदैन। जनकको आश्चर्य यहीँ छ: इन्द्रादि देवताले समेत चाहेको आत्मपद उसलाई आफ्नो अहंकार सजाउने वस्तु बनेको छैन। यसको अर्थ आनन्द नै छैन भन्ने होइन; ‘अब म विशेष भएँ’ भन्ने प्राप्तिको उत्तेजनाले आधार समातेको छैन। पूर्णतालाई अर्को उपलब्धि बनाउने बानीमाथि यो सूक्ष्म प्रश्न हो।
खण्डको प्रसङ्ग · भोग र प्राप्ति, नयाँ अहंकारको बोझबिना
उही भोग, तर बोझ छैन; देवताले चाहेको पद, तर हर्षको उछाल छैन।
यो प्रसङ्ग खण्डका २ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- पद
- पद, अवस्था
- शक्र
- शक्र: इन्द्र
- हर्ष
- हर्ष
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
पूर्ण बनाइदिने माग नगरी सम्मान ग्रहण गर्न सकिन्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी