समुद्रबाट फोका
मुख्य श्लोकपहिलो पढाइ
उदेति भवतो विश्वं वारिधेरिव बुद्बुदः । इति ज्ञात्वैकमात्मानमेवमेव लयं व्रज ॥
॥ ५.२ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
udeti bhavato viśvaṃ vāridheriva budbudaḥ । iti jñātvaikamātmānamevameva layaṃ vraja ॥
अर्थ
समुद्रबाट फोकाझैँ तिमीबाट विश्व उदाउँछ; आत्मालाई एक जान्दै यसरी नै लयमा जाऊ।
सार
विश्व समुद्रको फोका; आत्मा एक जानेर लयमा जाऊ।
विस्तार · थप शब्दमा
समुद्रको सतहमा एउटा फोका देखिन्छ; आकार फरक भए पनि त्यसको आधार समुद्रबाट छुट्टिएको हुँदैन। अष्टावक्र यही सरल दृश्यबाट आत्मा र विश्वको सम्बन्ध खोल्छन्। यहाँ ‘तिमीबाट’ भनेको व्यक्तिगत व्यक्तित्वले आफ्नो इच्छाले संसार बनायो भन्ने अर्थ होइन; सम्बोधन आत्मस्वरूपतिर छ। एउटै आधारको बोधमा टिक्दै भिन्नताको कठोर पकड खुकुलो हुनु लयको यस शिक्षाको भाव हो।
खण्डको प्रसङ्ग · फोका र डोरी-सर्प: अभिन्नता र सच्चिएको भ्रम
विश्व समुद्रको फोकाजस्तै तिमीबाट उठ्छ; प्रत्यक्ष देखिए पनि डोरीको सर्पजस्तै वस्तु होइन।
यो प्रसङ्ग खण्डका २ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- वारिधि
- समुद्र
- बुद्बुद
- फोका
- एक आत्मन्
- एक आत्मा
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
पूरै अलग आधार मानिहाल्नु नपरी रूपको परिवर्तन स्वीकार्न सकिन्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी