देखिए पनि सर्प छैन
प्रत्यक्षमप्यवस्तुत्वाद् विश्वं नास्त्यमले त्वयि । रज्जुसर्प इव व्यक्तमेवमेव लयं व्रज ॥
॥ ५.३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
pratyakṣamapyavastutvād viśvaṃ nāstyamale tvayi । rajjusarpa iva vyaktamevameva layaṃ vraja ॥
अर्थ
डोरीको सर्पझैँ प्रत्यक्ष देखिए पनि, वस्तु नभएकाले, विश्व निर्मल तिमीमा छैन; यसरी नै लयमा जाऊ।
सार
देखिन्छ, तर डोरीको सर्पजस्तै; निर्मल तिमीमा विश्व छैन।
विस्तार · थप शब्दमा
कुनै कुरा स्पष्ट देखियो भन्दैमा त्यसको अर्थ पनि यथार्थ ठहरिँदैन—डोरीमा देखिएको सर्प यसको उदाहरण हो। अष्टावक्र प्रत्यक्षताको बलबाट अलग वस्तुसत्ता निष्कर्ष निकाल्ने बानीलाई प्रश्न गर्छन्। निर्मल आत्मामा जगत् नहुनुको भनाइ यहाँ यही अद्वैत विश्लेषणको हो। लयको निम्तो दृश्यलाई जबर्जस्ती गायब पार्नुमा होइन, त्यसलाई समातेको भ्रमको पकड हटाएर आधारमा विश्राम गर्नुमा बुझाइएको छ।
खण्डको प्रसङ्ग · फोका र डोरी-सर्प: अभिन्नता र सच्चिएको भ्रम
विश्व समुद्रको फोकाजस्तै तिमीबाट उठ्छ; प्रत्यक्ष देखिए पनि डोरीको सर्पजस्तै वस्तु होइन।
यो प्रसङ्ग खण्डका २ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- प्रत्यक्ष
- प्रत्यक्ष
- अवस्तुत्व
- अवस्तुत्व: वास्तविक वस्तु नहुनु
- रज्जुसर्प
- डोरीको सर्प
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
छापको तीव्रतालाई त्यसको अर्थको निश्चितता कहिले ठानियो?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी