विश्व विकल्पनामात्र
सन्दर्भसहित
मय्यनन्तमहाम्भोधौ विश्वं नाम विकल्पना । अतिशान्तो निराकार एतदेवाहमास्थितः ॥
॥ ७.३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
mayyanantamahāmbhodhau viśvaṃ nāma vikalpanā । atiśānto nirākāra etadevāhamāsthitaḥ ॥
अर्थ
म अनन्त महासागरमा विश्व विकल्पनामात्र हो; अति शान्त र निराकार—यसैमा म स्थित छु।
सार
विश्व विकल्पनामात्र; अति शान्त, निराकार—यसैमा म छु।
विस्तार · थप शब्दमा
जनकले समुद्रको उपमा दिँदै आफूलाई भित्र छालले बदलिएको कुनै वस्तु ठान्दैनन्। विश्व विकल्पना हो भन्ने उनको भनाइले दृश्यको भास र त्यसलाई स्वतन्त्र सत्य मान्ने दृष्टिबीच भेद गर्छ। ‘अति शान्त, निराकार’ भन्ने आत्मबोधमा स्थिति यहाँको केन्द्र हो। यसलाई आँखा अगाडिको जीवनलाई महत्वहीन ठान्ने शैली नबनाऊ; उपमाले आधार नबदलिएको मनन गराउँछ, व्यवहारको सबै तह एकै वाक्यमा मेट्दैन।
खण्डको प्रसङ्ग · विकल्पना र 'भित्र' को सीमा
विश्व विकल्पना हो; र आत्मा वस्तुमा छैन, वस्तु आत्मामा छैन: 'भित्र' को भाषा अन्तिम होइन।
यो प्रसङ्ग खण्डका २ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- विकल्पना
- विकल्पना, वैचारिक कल्पना
- अतिशान्त
- अति शान्त
- निराकार
- निराकार
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
अहिलेको संसारको कुन भाग भइसकेको घटना नभई पूर्वानुमान वा व्याख्या हो?
'विश्व विकल्पनामात्र' सन्दर्भबिना जीवनलाई तुच्छ ठान्ने भाषा बन्छ; दैनिक स्लटमा राखिँदैन।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी