न आत्मा वस्तुमा, न वस्तु आत्मामा
नात्मा भावेषु नो भावस्तत्रानन्ते निरञ्जने । इत्यसक्तोऽस्पृहः शान्त एतदेवाहमास्थितः ॥
॥ ७.४ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
nātmā bhāveṣu no bhāvastatrānante nirañjane । ityasakto'spṛhaḥ śānta etadevāhamāsthitaḥ ॥
अर्थ
आत्मा वस्तुहरूमा र वस्तुहरू त्यस अनन्त निर्मल आत्मामा छैनन्; असक्त, निष्पृह र शान्त—यसैमा म स्थित छु।
सार
आत्मा वस्तुमा छैन, वस्तु आत्मामा छैन।
विस्तार · थप शब्दमा
पहिलेका श्लोकले आत्मा सबैमा र सबै आत्मामा छन् भने; यहाँ जनक दुवै प्रकारको वस्तुगत ‘भित्र’ सम्बन्ध नै नकार्छन्। आत्मालाई अर्को पदार्थ बनाइदिने ठाउँको भाषा अन्तिम होइन भन्ने सूक्ष्म भेद यसमा छ। अनन्त आत्मा कुनै सीमित डब्बा होइन, वस्तुले त्यसमा वास्तविक दाग वा बन्धन बनाएको पनि छैन। यसरी असङ्ग, निष्पृह र शान्त स्वरूपमा स्थिति भनिएको हो; दुई छुट्टै संसार बनाउने निष्कर्ष होइन।
खण्डको प्रसङ्ग · विकल्पना र 'भित्र' को सीमा
विश्व विकल्पना हो; र आत्मा वस्तुमा छैन, वस्तु आत्मामा छैन: 'भित्र' को भाषा अन्तिम होइन।
यो प्रसङ्ग खण्डका २ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- भाव
- भाव: वस्तु / अवस्था
- निरञ्जन
- निरञ्जन, निर्मल
- अस्पृह
- अस्पृह, चाहनारहित
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
बोल्न सघाउने कुन भाषा कल्पित डब्बा वा सीमा बनेको छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी