हिसाबमा शान्ति छैन
पहिलो पढाइ
कृताकृते च द्वन्द्वानि कदा शान्तानि कस्य वा । एवं ज्ञात्वेह निर्वेदाद् भव त्यागपरोऽव्रती ॥
॥ ९.१ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
kṛtākṛte ca dvandvāni kadā śāntāni kasya vā । evaṃ jñātveha nirvedād bhava tyāgaparo'vratī ॥
अर्थ
गरेका–नगरेका काम र द्वन्द्व कसका लागि कहिले पूर्ण शान्त भए? यो जानेर वैराग्यबाट त्यागपरायण, व्रतले नबाँधिएको बन।
सार
गरेको-नगरेको हिसाब कहिल्यै शान्त हुँदैन; वैराग्यबाट त्यागी बन।
विस्तार · थप शब्दमा
‘यो गरिसकेपछि मात्र शान्त हुन्छु’ भन्ने सूची सकिन्छ कि अर्को काम थपिन्छ? अष्टावक्र गरेका–नगरेका र अनुकूल–प्रतिकूल अवस्थाको हिसाबमै अन्तिम विश्राम खोज्ने बानीलाई प्रश्न गर्छन्। ‘अव्रती’ लाई यहाँ विधि र व्रतकै कठोर आग्रहले बाँधिन नपर्ने अर्थमा मनन गर्न सकिन्छ। यो वाचा भङ्ग गर्ने छुट होइन; शान्तिलाई अर्को बाहिरी उपलब्धि वा नियमको पूर्णतामा सधैँ पर सार्ने पकड छोड्ने शिक्षा हो।
खण्डको प्रसङ्ग · अधुरो हिसाब र चाहनाको शान्ति
गरेको-नगरेको हिसाब कहिल्यै सकिँदैन; संसारको चाल हेर्दा विरलैको तृष्णा शान्त हुन्छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका २ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- कृत / अकृत
- कृत / अकृत: गरेको / नगरेको (वा गर्नुपर्ने / नहुने)
- निर्वेद
- निर्वेद, वैराग्य
- अव्रती
- अव्रती: व्रतले नबाँधिएको
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
विश्रामका लागि राखेको कुन सर्त झन् टाढा सर्दै जान्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी