'म' हुँदा बन्धन
मुख्य श्लोकपहिलो पढाइसन्दर्भसहित
यदा नाहं तदा मोक्षो यदाहं बन्धनं तदा । मत्वेति हेलया किञ्चिन्मा गृहाण विमुञ्च मा ॥
॥ ८.४ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
yadā nāhaṃ tadā mokṣo yadāhaṃ bandhanaṃ tadā । matveti helayā kiñcinmā gṛhāṇa vimuñca mā ॥
अर्थ
‘म’ नहुँदा मोक्ष, ‘म’ हुँदा बन्धन; यसो जानेर सहजै केही न समात, न छोड।
सार
'म' हुँदा बन्धन, नहुँदा मोक्ष: सहजै न समात, न छोड।
विस्तार · थप शब्दमा
यहाँ नकारिएको ‘म’ बोलचालमा आफ्नो नाम भन्न सक्ने सामान्य पहिचान मात्र होइन; शरीर–मनलाई समातेर कर्ता र मालिक बनेको अहंभाव हो भन्ने व्याख्या गरिएको छ। अष्टावक्र त्यसको उपस्थितिलाई बन्धन र अनुपस्थितिलाई मुक्ति भन्छन्। आफू नै हराउनुपर्ने डर बनाउनु भन्दा, हरेक अनुभवलाई ‘मेरो अस्तित्वको फैसला’ बनाउने पकड नियाल। अन्तिम निम्तो सहजताको छ—समात्ने जिद्दी र त्याग्ने जिद्दी दुवैमा नबाँधिनु।
खण्डको प्रसङ्ग · बाँध्ने 'म' र सहजता
'म' हुँदा बन्धन, नहुँदा मोक्ष: यो जानेर सहजै न समात, न छोड।
यो प्रसङ्ग खण्डका १ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- अहम्
- अहम्: 'म'
- बन्धन / मोक्ष
- बन्धन / मोक्ष
- हेलया
- हेलया: सहजै, हलुकासँग
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
'म' को बचाउ पहिलो काम नरहँदा के सम्भव हुन्छ?
'म नहुँदा मोक्ष' सन्दर्भबिना आत्मविनाशको निर्देशनझैँ पढिन सक्छ; दैनिक स्लटमा राखिँदैन।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी