अनित्य, असार, त्याज्य
सन्दर्भसहित
अनित्यं सर्वमेवेदं तापत्रितयदूषितम् । असारं निन्दितं हेयमिति निश्चित्य शाम्यति ॥
॥ ९.३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
anityaṃ sarvamevedaṃ tāpatritayadūṣitam । asāraṃ ninditaṃ heyamiti niścitya śāmyati ॥
अर्थ
यो सबै अनित्य, त्रिविध तापले पीडित, असार र त्याज्य हो भन्ने निश्चयबाट चित्त शान्त हुन्छ।
सार
सबै अनित्य, तापले दूषित, असार, त्याज्य: यो निश्चयले शान्ति।
विस्तार · थप शब्दमा
अष्टावक्र यहाँ संसारप्रति कोमल प्रशंसा होइन, तीखो वैराग्यको भाषा प्रयोग गर्छन्। अनित्य वस्तुमा स्थायी आश्रय खोज्दा तीन तापले भरिएको अनुभवबाट मुक्त हुन सकिँदैन भन्ने दृष्टि छ। ‘असार, निन्दित, त्याज्य’ भन्ने शब्दले त्यही निर्भरतालाई हल्लाउँछन्। यसलाई जीवनप्रति घृणा वा पीडित मानिसको मूल्य घटाउने कथन नबनाई, बदलिने वस्तुबाट अचल पूर्णता माग्ने हाम्रो अपेक्षालाई प्रश्न गर्ने रूपमै मनन गर्नु उपयोगी हुन्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · अनित्यता र द्वन्द्वबीचको जीवन
सबै अनित्य र असार भन्ने निश्चय; र द्वन्द्वबिनाको समय नहुँदा आइपरेकोसँग रहनु।
यो प्रसङ्ग खण्डका २ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- अनित्य
- अनित्य
- तापत्रितय
- त्रिविध ताप
- हेय
- हेय, त्याज्य
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
कुन बदलिने कुरासँग नबदलिने आधार मागिरहेका छौ?
'बाँच्ने तृष्णा शान्त' र 'सबै असार, निन्दित, त्याज्य' सन्दर्भबिना जीवनप्रति घृणाझैँ पढिन्छन्; दैनिक स्लटमा राखिँदैन।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी