अगस्त्य र जटायु

सीतापति बिहानै उठेर त्यहाँबाट हिँडे, र ‘अगस्त्य कहाँ छन्?’ भनेर खबर लिँदै त्यहाँ पुगे। अगस्त्यले खुसी भएर धेरै स्तुति गरे र मन पनि उनैमा राखे; विराट् रूपमा उनको वर्णन गरेर पूजा पनि गरे।

शब्दार्थ: तहाँ देखी = त्यहाँबाट · सबेरै = बिहानै · खबर ली = खबर लिएर, सोधखोज गरेर · दाखिल भया = पुगे, प्रवेश गरे · धर्या = राखे · विराट् रुप्ले = विराट् रूपमा

इन्द्रले पहिले त्यहाँ राखेका सुन्दर धनु, तरबार र बाण भरिएका एक जोडी ठोक्रा, त्यहाँ भएका ती सबै अगस्त्यले रघुनाथलाई दिए, र बिन्ती गरे: ‘आजै गएर सबै भार हर।’

शब्दार्थ: धनू = धनु · तरवार् = तरबार · ठोक्रा = ठोक्रा (तीर राख्ने) · जोडि = जोडी · इन्द्रजिले = इन्द्रले · भार् = (पृथ्वीको) भार

‘आठ कोसमा पञ्चवटी भनिने असल ठाउँ छ; त्यहाँ बनेको आश्रम असल र धेरै रमणीय छ। त्यहीँ बसेर तिमीले केही दिन बिताऊ, र त्यहाँ गएर सबै साधुमाथि करुणा राख।’

शब्दार्थ: आठ् कोसमा = आठ कोसको दूरीमा · भन्याको = भनिने · रमणीय = रमाइलो, सुन्दर · बन्याको = बनेको · करुणा = दया · चिताऊ = मनमा राख

अगस्त्य ऋषिको यस्तो उपदेश पाएर श्रीराम त्यहाँ जान तयार पनि भए। उनलाई थाहा त थियो, तैपनि ऋषिले जुन बाटो बताए, त्यही बाटो जान उनले उतैतिर पाइला चलाए।

शब्दार्थ: उपदेश = सल्लाह, अर्ती · मालुम् = थाहा · त पनि = तैपनि · सो = त्यो · पाउ = पाइला, खुट्टा · उतै = उतैतिर

प्रभु जाँदै थिए; अलिकति पर पुगेपछि जङ्गलमा उनले धेरै बूढा जटायुलाई देखे, र ‘राक्षस हो’ भनेर मार्नका लागि लीला देखाउँदै धनु मागे।

शब्दार्थ: अलिकती = अलिकति · पर = अगाडि, टाढा · विषे = मा · अधिक वृद्ध = धेरै बूढा · मार्नलाई = मार्नका लागि · लिला जनाई = लीला देखाएर

मार्ने कुरा सुनेर जटायु धेरै डराए र कराउँदै भने: ‘म राजाज्यू (दशरथ)को प्यारो साथी हुँ। म यहीँ बसेर सीताजीको हित गर्नेछु। हजुरबाट मलाई धेरै कल्याण मिलोस्।’

शब्दार्थ: मार्न्या = मार्ने · डराई = डराएर · सखा = साथी, मित्र · कराई = कराएर · हित् = भलो · कल्याण् = कल्याण, भलो

श्रीरामले पनि त्यहाँ अति खुसी मनले उनलाई आनन्द र अभय दिए। त्यसपछि जटायुले फेरि ‘स्वामी, म हजुरको शरणमा छु’ भनेर खुब मन लगाएर बिन्ती गरे। अनि श्रीराम त्यहाँबाट पञ्चवटी आइपुगे।

शब्दार्थ: खूसि = खुसी · निर्भय = अभय, डर नहुने · तिन्ले = उनले · ख्वामित् = स्वामी · शरण् = शरण · खुप् सित = खुबसँग, मन लगाएर