ताराको सल्लाह

बाली पनि फेरि कछाड कसेर तयार भई जान लाग्नेबित्तिकै ताराले ‘यस बेला नजानुहोस्’ भन्दै उनलाई समातिन्: ‘कुनै बलवान् वीर सहायक पाएर पो सुग्रीव यहाँ आएका हुन्। सहायता नभएको भए सुग्रीव यही घडीमा किन फर्किन्थे र?’

शब्दार्थ: कछाड् = कछाड (कसेर बाँधेको धोती) · कसि = कसेर · बखतमा = बेलामा · सहाय = सहायक · साहायै = सहायता नै · फिर्थ्या = फर्किन्थे

ताराका यी वचन सुनेर बलवान् वीर बाली त्यहाँ बोल्छन्: ‘हे प्यारी, नडराऊ। आज यहाँ मजस्तो अर्को वीर को छ? सुग्रीवलाई उसको सहायकसहित सजिलै मारेर म फर्किनेछु। म वीर हुँ; ललकार्दा कसरी चुप लागेर बसूँ? केही शङ्का नमान।’

शब्दार्थ: सरी = जस्तो · दोस्रो = अर्को · सहितै = सहित नै · फिर्न्या = फर्कने · हाँक = ललकार · कछू = केही

बालीका यी वचन सुनेर ताराले त्यहाँ फेरि पनि भनिन्: ‘नाथ, यसले के भन्दैछे भनेर अलिकति सुनिदिनुहोस्। म हजुरलाई हितको कुरा बिन्ती गर्छु: साक्षात् अयोध्याका स्वामी श्री रामचन्द्र अब त्यहाँ सहायक छन्; त्यहाँ एक रत्ती पनि बल चल्दैन।’

शब्दार्थ: कछु = केही, अलिकति · बक्सनु हवस् = गरिदिनुहोस् · हित् = भलो, कल्याण · अयोध्यापती = अयोध्याका स्वामी · जोर् = बल, जोड · रती = रत्ती, अलिकति

‘रघुनाथजीले सुग्रीवसँग मितेरी लगाएर उनलाई आफ्नो पक्षमा लिनुभएको छ, र “बालीलाई मारेर आजै म राज्य दिनेछु” भन्ने वचन दिनुभएको छ। वनमा अरूहरूबीच यो कुरा चल्दा अङ्गदले सुनेर यहाँ आई यी सबै कुरा मलाई पहिल्यै भनेको थियो। त्यहाँ नजानुहोस्।’

शब्दार्थ: मित्यारि = मितेरी, मित्रता · पिछामा = पछाडि, आफ्नो पक्षमा · दिउँला = दिनेछु · भन्न्या = भन्ने · अघि नै = पहिल्यै · भन्थ्यो = भनेको थियो

‘सुग्रीवसँग वैर नराख्नुहोस्; जानुहोस् र उनलाई यहाँ ल्याउनुहोस्। अब यो राज्य सुग्रीवलाई दिनुहोस्; त्यहाँ हजुरको जित छैन। श्री रामका दुई पाउमा पर्नुहोस्; प्रभुले दया गर्लान्। भोग गर्ने इच्छा छ भने यी कुरा साँचा हुन् भनेर बुझिलिनुहोस्।’

शब्दार्थ: विरोध् = वैर, दुस्मनी · जित् = जित, विजय · पाउमा = पाउमा, चरणमा · गर्नन् = गर्लान् · साँचा = साँचो, सत्य · भोग् = सुखभोग

यति बिन्ती गरेर ताराले दुवै पाउ समातेर रुन थाल्नेबित्तिकै तारालाई सम्झाउन बाली फेरि बोले: ‘हे प्यारी, अलिकति पनि नडराऊ। रघुनाथ साक्षात् रमा (लक्ष्मी)का पति हुन्; म पनि उनलाई नारायण भनेर चिन्छु। ती नाथ जगत्‌का पति हुन्।’

शब्दार्थ: पक्रेर = समातेर · बुझाउना कन = सम्झाउनका लागि · कत्ति = अलिकति पनि · रमाका = रमा (लक्ष्मी)का · चिन्दछू = चिन्छु · जगत्का = जगत्‌का, संसारका

‘त्यहाँ रघुनाथ छन् भने म तुरुन्तै उनका चरणमा पर्नेछु। फगत सुग्रीव मात्र छ भने सजिलै मार्नेछु; कसरी छोडूँ? सुग्रीव कुन बलियो छ र? त्यो पाजी भगुवाले लड्ने मनसुबा लिएको हो। त्यस्तो पाजीलाई बोलाएर आज मैले यो राज्य कसरी दिने?’

शब्दार्थ: पर्न्याछु = पर्नेछु · फगत् = मात्र · कसै = कसरी · पाजि = नीच, दुष्ट · भगुवा = भगुवा, डरपोक · मन्सुब् = मनसुबा, इरादा