सरयूतर्फ

आफ्ना पुरोहित ती वशिष्ठलाई मङ्गल गर्नका लागि हुकुम भयो। ऋषिले अनेक मङ्गल-कर्म गराए, र राम स्वर्ग जानका लागि निस्किए।

शब्दार्थ: पुरोहित् = पुरोहित, कुलगुरु · मङ्गल = शुभ कर्म · अनेकै = अनेक · जाना कन = जानका लागि · निस्कि आया = निस्किए

सीताजीले आफ्नो अघिको रूप लुकाइन्, र लक्ष्मी भएर देब्रेतिर बस्न आइन्। हरिको दाहिनेतिर भूमि (पृथ्वीदेवी) बसिन्। संसारभरिका सबै त्यहाँ आए।

शब्दार्थ: छपाइन् = लुकाइन् · वाम् = देब्रे · दक्षिण् = दाहिने · भूमि = पृथ्वीदेवी · भुवनै = भुवन, संसार

टिप्पणी: सीता यसअघि नै पृथ्वीले दिएको बाटो भएर गइसकेकी थिइन् (७.१८९–७.१९१)। ग्रन्थअनुसार यहाँ उनी अघिको रूप लुकाएर लक्ष्मीका रूपमा रामको देब्रेपट्टि आउँछिन्, र पृथ्वीदेवी दाहिनेपट्टि।

ती सबै शस्त्र र अस्त्र पनि रूप धारण गरेर मङ्गल शब्द उच्चारण गर्दै त्यहाँ हिँडे। गायत्री र चारै वेद सबै त्यहाँ आए, र रूप धारण गरेर मङ्गल र यशका शब्द गाए।

शब्दार्थ: शस्त्रास्त्र = शस्त्र र अस्त्र, हतियार · धर्दै = धारण गर्दै · गायत्रि = गायत्री (मन्त्र) · चार् वेद् = चार वेद · यश = कीर्ति

अयोध्यापुरमा बस्ने जति थिए, उनीहरूले सबै परिवार साथै लिए। बालक होस् कि बूढो, त्यहाँ कोही रहेन; सबैको मन उनै राममा गयो।

शब्दार्थ: अयोध्यापुरवासि = अयोध्यापुरमा बस्ने · परिवार् = परिवार · बालो = बालक · बुढो = बूढो · उहि = उनै, उही

सुग्रीव आदि मुख्य वानरहरू आए, र ‘सबै पाप छुटे’ भनेर हर्षित भए। जति मानिस थिए, सबै रामसँग जान गए; चहलपहलले भरिएको अयोध्या पनि सुनसान भयो।

शब्दार्थ: सुग्रिव्हरू = सुग्रीव आदि · छूट्या = छुटे · हर्ष = खुसी · लोक् = मानिस · गुल्जार् = चहलपहल भएको, रौनक · शून्य = सुनसान, रित्तो

सहर छोडेर जमिनमा केही पर पुगेपछि प्रभुले सरयू देखे, र त्यहाँ आफ्नो विराट रूप सम्झिए। उनी आफैँ त सबैका नाथ थिए।

शब्दार्थ: शहर् = सहर · क्यै = केही (पर) · विराट् = विराट, विश्वव्यापी · संझि लीया = सम्झिए · नाथ = स्वामी

ब्रह्मा, ऋषि, देवता र सिद्ध आए; आकाश विमानले भरिएर ढाकियो। उनै रामतिर दृष्टि लगाएर सबैले श्रीरामजीमाथि खुब पुष्पवृष्टि गर्न थाले।

शब्दार्थ: सिद्ध = सिद्ध (दिव्य प्राणी) · विमान्ले = विमानले · छाया = छायो, ढाक्यो · खुप् = खुब · पुष्पवृष्टि = फूलको वर्षा · दृष्टि = नजर