पाद १

भाषा र अक्षर

भाषा

अक्षरको आकार

रङ

यो छनोट यही फोनमा सुरक्षित रहन्छ।

समाधिपादः · निर्मल मणिदेखि निर्बीज समाधिसम्म

सूत्र १.४०

परमाणु परममहत्त्वान्तोऽस्य वशीकारः ॥

॥ १.४० ॥
रोमन लिपिमा (IAST)

paramāṇu paramamahattvānto'sya vaśīkāraḥ

शब्दार्थ

मस्यौदा

परम-अणु-परम-महत्त्व-अन्तः अस्य वशीकारः

परमparama
सबैभन्दा
अणुaṇu
सानो कण
परमparama
सबैभन्दा
महत्त्वmahattva
ठूलोपन
अन्तःantaḥ
सम्म
अस्यasya
यसको (स्थिर मनको)
वशीकारःvaśīkāraḥ
वशमा हुनु

शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।

सरल अर्थ

यस्तो स्थिर मन सबैभन्दा सानो कणदेखि सबैभन्दा ठूलो वस्तुसम्म जहाँ पनि टिक्न सक्छ।

नेवारी देवस्थलमा जपाकुसुमछेउ रातो चम्किँदै निर्मल स्फटिक।
एआईले बनाएको चित्र · सूत्र १.४१ · व्यासभाष्य १.४१

खण्डको चित्र: जपाकुसुमछेउको स्फटिक

अर्थ

साधकको चित्तको वशित्व परमाणुदेखि परम विशाल विषयसम्म फैलिन्छ।

खण्डको प्रसङ्ग · निर्मल मणिदेखि निर्बीज समाधिसम्म

मणिको उपमाले विषयको आकार ग्रहण गर्ने समापत्ति बुझाउँछ। त्यसपछि स्थूल र सूक्ष्म विषयका, विकल्प मिसिएका र विकल्प क्षीण भएका समापत्ति, ऋतम्भरा प्रज्ञा तथा त्यसका संस्कारको समेत निरोधको चर्चा हुन्छ। यी भेद धैर्यपूर्वक पढ्दा खुल्छन्; यिनको अर्थ सामान्य एकाग्रता वा काममा डुब्ने अनुभवभन्दा गहिरो छ।

यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र १.४०–१.५१)

संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा