एआईले बनाएको चित्र · सूत्र १.४१ · व्यासभाष्य १.४१
जपाकुसुमछेउको स्फटिक
चित्रको आधार: सूत्र १.४१ · व्यासभाष्य १.४१नेवारी टोलको सानो देवस्थलमा निर्मल स्फटिक रातो जपाकुसुमछेउ राखिएको छ, र भित्रैबाट रातो चम्किन्छ। सूत्र (१.४१) ले वृत्ति क्षीण भएको मनलाई उत्तम मणिसँग दाँज्छ; व्यासभाष्य थप्छ, स्फटिकछेउ जे राखिन्छ त्यसले त्यसैको रङ देखाउँछ, जसरी निर्मल मन आफू अडिएको विषयकै आकार लिन्छ।
यस खण्डका सूत्र
- १.४०परमाणु परममहत्त्वान्तोऽस्य वशीकारः ॥यस्तो स्थिर मन सबैभन्दा सानो कणदेखि सबैभन्दा ठूलो वस्तुसम्म जहाँ पनि टिक्न सक्छ।
- १.४१क्षीणवृत्तेरभिजातस्येव मणेर्ग्रहीतृग्रहणग्राह्येषु तत्स्थतदञ्जनता समापत्तिः ॥तरङ्ग घटेको मन निर्मल स्फटिकजस्तै हुन्छ: जान्ने, जान्ने साधन वा जानिने वस्तु, जसमा टिक्छ त्यसैको रङ लिन्छ। यसैलाई समापत्ति भनिन्छ।
- १.४२तत्र शब्दार्थज्ञानविकल्पैः सङ्कीर्णा सवितर्का समापत्तिः ॥जुन समापत्तिमा वस्तुको नाम, वस्तु आफैँ र त्यसको बुझाइ एकअर्कामा मिसिन्छन्, त्यो सवितर्का हो।
- १.४३स्मृतिपरिशुद्धौ स्वरूपशून्येवार्थमात्रनिर्भासा निर्वितर्का ॥शब्दको सम्झना सफा भएपछि मन आफ्नै रूप बिर्सेझैँ हुन्छ र वस्तु मात्र चम्किन्छ; यो निर्वितर्का हो।
- १.४४एतयैव सविचारा निर्विचारा च सूक्ष्मविषया व्याख्याता ॥यसैगरी सूक्ष्म वस्तुमा टिकेका सविचारा र निर्विचारा समापत्ति पनि बुझ्न सकिन्छ।
- १.४५सूक्ष्मविषयत्वं चालिङ्गपर्यवसानम् ॥सूक्ष्म विषयको दायरा अव्यक्त प्रकृतिसम्म पुग्छ।
- १.४६ता एव सबीजः समाधिः ॥यी सबै समापत्ति बीउसहितको समाधि हुन्।
- १.४७निर्विचारवैशारद्येऽध्यात्मप्रसादः ॥निर्विचार समापत्ति निर्मल हुँदा भित्र स्पष्टता खुल्छ।
- १.४८ऋतम्भरा तत्र प्रज्ञा ॥त्यहाँ उठ्ने बोध सत्यले भरिएको हुन्छ।
- १.४९श्रुतानुमानप्रज्ञाभ्यामन्यविषया विशेषार्थत्वात् ॥यो बोध सुनेर वा तर्कबाट पाएको ज्ञानभन्दा फरक हुन्छ, किनकि यसले वस्तुलाई त्यसको विशेष रूपमै सीधै जान्छ।
- १.५०तज्जः संस्कारोऽन्यसंस्कारप्रतिबन्धी ॥त्यस बोधबाट बनेको छापले अरू पुराना छापलाई उठ्न दिँदैन।
- १.५१तस्यापि निरोधे सर्वनिरोधान्निर्बीजः समाधिः ॥त्यो छाप पनि थामिँदा सबै थामिन्छ, र बीउबिनाको समाधि हुन्छ।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा