सूत्र १.४३
स्मृतिपरिशुद्धौ स्वरूपशून्येवार्थमात्रनिर्भासा निर्वितर्का ॥
॥ १.४३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
smṛtipariśuddhau svarūpaśūnyevārthamātranirbhāsā nirvitarkā
शब्दार्थ
मस्यौदास्मृति-परिशुद्धौ स्वरूप-शून्या इव अर्थ-मात्र-निर्भासा निर्वितर्का
- स्मृतिsmṛti
- सम्झना
- परिशुद्धौpariśuddhau
- पूरै सफा हुँदा
- स्वरूपsvarūpa
- आफ्नै रूप
- शून्याśūnyā
- रित्तो
- इवiva
- जस्तै
- अर्थartha
- वस्तु
- मात्रmātra
- मात्र
- निर्भासाnirbhāsā
- चम्किने
- निर्वितर्काnirvitarkā
- वितर्करहित
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
शब्दको सम्झना सफा भएपछि मन आफ्नै रूप बिर्सेझैँ हुन्छ र वस्तु मात्र चम्किन्छ; यो निर्वितर्का हो।
अर्थ
स्मृति परिशुद्ध हुँदा चित्त आफ्नै स्वरूपबाट शून्य भएझैँ भई अर्थमात्र प्रकाशित हुन्छ; यो निर्वितर्का हो।
खण्डको प्रसङ्ग · निर्मल मणिदेखि निर्बीज समाधिसम्म
मणिको उपमाले विषयको आकार ग्रहण गर्ने समापत्ति बुझाउँछ। त्यसपछि स्थूल र सूक्ष्म विषयका, विकल्प मिसिएका र विकल्प क्षीण भएका समापत्ति, ऋतम्भरा प्रज्ञा तथा त्यसका संस्कारको समेत निरोधको चर्चा हुन्छ। यी भेद धैर्यपूर्वक पढ्दा खुल्छन्; यिनको अर्थ सामान्य एकाग्रता वा काममा डुब्ने अनुभवभन्दा गहिरो छ।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र १.४०–१.५१)
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा