सूत्र १.४२
तत्र शब्दार्थज्ञानविकल्पैः सङ्कीर्णा सवितर्का समापत्तिः ॥
॥ १.४२ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
tatra śabdārthajñānavikalpaiḥ saṅkīrṇā savitarkā samāpattiḥ
शब्दार्थ
मस्यौदातत्र शब्द-अर्थ-ज्ञान-विकल्पैः सङ्कीर्णा सवितर्का समापत्तिः
- तत्रtatra
- त्यसमा
- शब्दśabda
- शब्द, नाम
- अर्थartha
- वस्तु
- ज्ञानjñāna
- बुझाइ
- विकल्पैःvikalpaiḥ
- यी तीनको मिसावटले
- सङ्कीर्णाsaṅkīrṇā
- मिसिएको
- सवितर्काsavitarkā
- वितर्कसहितको
- समापत्तिःsamāpattiḥ
- समापत्ति
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
जुन समापत्तिमा वस्तुको नाम, वस्तु आफैँ र त्यसको बुझाइ एकअर्कामा मिसिन्छन्, त्यो सवितर्का हो।

अर्थ
शब्द, अर्थ र ज्ञानसम्बन्धी विकल्प मिसिएको समापत्ति सवितर्का हो।
खण्डको प्रसङ्ग · निर्मल मणिदेखि निर्बीज समाधिसम्म
मणिको उपमाले विषयको आकार ग्रहण गर्ने समापत्ति बुझाउँछ। त्यसपछि स्थूल र सूक्ष्म विषयका, विकल्प मिसिएका र विकल्प क्षीण भएका समापत्ति, ऋतम्भरा प्रज्ञा तथा त्यसका संस्कारको समेत निरोधको चर्चा हुन्छ। यी भेद धैर्यपूर्वक पढ्दा खुल्छन्; यिनको अर्थ सामान्य एकाग्रता वा काममा डुब्ने अनुभवभन्दा गहिरो छ।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र १.४०–१.५१)
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा