सूत्र १.४९
श्रुतानुमानप्रज्ञाभ्यामन्यविषया विशेषार्थत्वात् ॥
॥ १.४९ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
śrutānumānaprajñābhyāmanyaviṣayā viśeṣārthatvāt
शब्दार्थ
मस्यौदाश्रुत-अनुमान-प्रज्ञाभ्याम् अन्य-विषया विशेष-अर्थत्वात्
- श्रुतśruta
- सुनेर पाएको
- अनुमानanumāna
- तर्कबाट
- प्रज्ञाभ्याम्prajñābhyām
- यी दुई ज्ञानभन्दा
- अन्यanya
- फरक
- विषयाviṣayā
- विषय भएको
- विशेषviśeṣa
- विशेष, एकल
- अर्थत्वात्arthatvāt
- वस्तु भएकाले
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
यो बोध सुनेर वा तर्कबाट पाएको ज्ञानभन्दा फरक हुन्छ, किनकि यसले वस्तुलाई त्यसको विशेष रूपमै सीधै जान्छ।

अर्थ
विशेष वस्तुको प्रत्यक्ष बोध गर्ने भएकाले यसको विषय श्रुति वा अनुमानबाट प्राप्त ज्ञानभन्दा भिन्न हुन्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · निर्मल मणिदेखि निर्बीज समाधिसम्म
मणिको उपमाले विषयको आकार ग्रहण गर्ने समापत्ति बुझाउँछ। त्यसपछि स्थूल र सूक्ष्म विषयका, विकल्प मिसिएका र विकल्प क्षीण भएका समापत्ति, ऋतम्भरा प्रज्ञा तथा त्यसका संस्कारको समेत निरोधको चर्चा हुन्छ। यी भेद धैर्यपूर्वक पढ्दा खुल्छन्; यिनको अर्थ सामान्य एकाग्रता वा काममा डुब्ने अनुभवभन्दा गहिरो छ।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र १.४०–१.५१)
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा