सूत्र २.२८
योगाङ्गानुष्ठानादशुद्धिक्षये ज्ञानदीप्तिरा विवेकख्यातेः ॥
॥ २.२८ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
yogāṅgānuṣṭhānādaśuddhikṣaye jñānadīptirā vivekakhyāteḥ
शब्दार्थ
मस्यौदायोग-अङ्ग-अनुष्ठानात् अशुद्धि-क्षये ज्ञान-दीप्तिः आ विवेक-ख्यातेः
- योगyoga
- योग
- अङ्गaṅga
- अङ्ग
- अनुष्ठानात्anuṣṭhānāt
- पालना गर्नाले
- अशुद्धिaśuddhi
- अशुद्धि, मैलो
- क्षयेkṣaye
- घट्दै जाँदा
- ज्ञानjñāna
- ज्ञान
- दीप्तिःdīptiḥ
- उज्यालो
- आā
- सम्म
- विवेकviveka
- छुट्याउने बोध
- ख्यातेःkhyāteḥ
- स्पष्ट देखाइ
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
योगका अङ्ग पालना गर्दै जाँदा मैलो घट्छ, र ज्ञानको उज्यालो बढ्दै विवेकसम्म पुग्छ।
अर्थ
योगका अङ्गहरूको अभ्यासले अशुद्धि घट्दै जाँदा ज्ञानको प्रकाश विवेकख्यातिसम्म पुग्छ।
व्याख्या
यो सूत्र सिद्धान्त र अभ्यासलाई जोड्छ। व्यासभाष्य भन्छ, अब भनिने योगका अङ्ग पालना गर्दै जाँदा पाँच किसिमको अशुद्धि, अर्थात् अविद्यारूपी क्लेश, क्षय हुँदै जान्छ; र क्षय हुँदै जाँदा सही ज्ञान चम्किन्छ। भाष्यअनुसार अभ्यास बञ्चरोजस्तै काम गर्छ: बञ्चरोले काट्नुपर्ने कुरा छुट्याएझैँ अभ्यासले मनबाट अशुद्धि छुट्याउँछ, र विवेकसम्म पुग्ने बाटो खोल्छ। यसरी आठ अङ्ग नियमको सूची मात्र होइनन्; मैलो घटाउने र उज्यालो बढाउने साधन हुन्। अर्को सूत्रले तिनको नाम दिन्छ (२.२९)।
दृष्टान्त · सूत्र २.२८
ज्ञानको उज्यालो
सूत्र आफैँ "ज्ञानदीप्ति", अर्थात् ज्ञानको उज्यालो भन्छ। अशुद्धि जति घट्छ, उज्यालो उति बढ्छ, र विवेकख्यातिसम्म पुग्छ। व्यासभाष्य भन्छ, अभ्यास जति बढ्छ, अशुद्धि उति पातलो हुन्छ, र ज्ञानको उज्यालो उति फैलिन्छ।
आजको लागि
आज एउटा सानो असल नियम पालौँ, र साँझ हेरौँ: मन अलिकति सफा भयो कि?
मुख्य शब्द
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा