पाद २

भाषा र अक्षर

भाषा

अक्षरको आकार

रङ

यो छनोट यही फोनमा सुरक्षित रहन्छ।

साधनपादः · यम–नियमका फल

सूत्र २.३५

अहिंसाप्रतिष्ठायां तत्सन्निधौ वैरत्यागः ॥

॥ २.३५ ॥
रोमन लिपिमा (IAST)

ahiṃsāpratiṣṭhāyāṃ tatsannidhau vairatyāgaḥ

शब्दार्थ

मस्यौदा

अहिंसा-प्रतिष्ठायाम् तद्-सन्निधौ वैर-त्यागः

अहिंसाahiṃsā
कसैलाई हानि नगर्नु
प्रतिष्ठायाम्pratiṣṭhāyām
पूरै दृढ हुँदा
तद्tad
उसको
सन्निधौsannidhau
सान्निध्यमा, नजिक
वैरvaira
शत्रुता, वैर
त्यागःtyāgaḥ
छोडिनु

शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।

सरल अर्थ

ग्रन्थअनुसार, अहिंसामा पूरै दृढ भएको व्यक्तिको सान्निध्यमा अरूले पनि वैर छोड्छन्।

तपस्वीछेउ एउटै खोलामा पानी पिउँदै मृग र चितुवा।
एआईले बनाएको चित्र · सूत्र २.३५

खण्डको चित्र: एउटै खोलामा मृग र चितुवा

अर्थ

अहिंसा दृढ हुँदा त्यस व्यक्तिको सान्निध्यमा वैर त्याग हुन्छ।

व्याख्या

२.३५ देखि २.४५ सम्म हरेक यम र नियम पूरै प्रतिष्ठित हुँदा पाइने फल वर्णन गरिएका छन्। पहिलो अहिंसा हो: त्यसमा दृढ भएको व्यक्तिको सान्निध्यमा वैर छुट्छ। व्यासभाष्य यति मात्र थप्छ: सबै प्राणीको वैर। सूत्रले लामो साधनाको अन्तिम अवस्था देखाउँछ, जुन व्यक्तिमा हानिको कुनै अंश बाँकी छैन। यो कुनै सौदा होइन। अहिंसा आफ्नै लागि पालिने महाव्रत हो (२.३१), सुरक्षाको ढाल होइन; कसैलाई हानि नगर्नेहरूलाई पनि हानि भएको छ, र सूत्रले उनीहरूलाई सुरक्षाको वाचा गर्दैन।

दृष्टान्त · सूत्र २.३५

वैर छुट्ने सान्निध्य

सूत्र आफैँ चित्र दिन्छ: अहिंसामा पूरै दृढ भएको व्यक्तिको सान्निध्यमा वैर छुट्छ। व्यासभाष्य थप्छ: सबै प्राणीको वैर। यो पूर्ण भएको अहिंसाको वर्णन हो।

टिप्पणी

यो सिद्ध अहिंसाको परम्परागत फल हो। यसको अर्थ अहिंसक मान्छेलाई कसैले हानि गर्दैन भन्ने होइन, र आक्रमणमा परेकालाई दोष दिने आधार पनि होइन।

मुख्य शब्द

यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ

संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा