अपमान नगरी दृढ बनौँ

ग्रन्थ के भन्छ

२.३० ले पाँच यम गनाउँछ: अहिंसा, सत्य, अस्तेय, ब्रह्मचर्य र अपरिग्रह। व्यासभाष्य भन्छ, अहिंसा भनेको कुनै पनि प्राणीप्रति, कुनै पनि तरिकाले, कहिल्यै द्रोह नगर्नु हो, र बाँकी यम-नियम यसैमा जरा गाडेका छन्। २.३१ थप्छ, जाति, ठाउँ, समय र परिस्थितिले नबाँधिने यी व्रत महाव्रत हुन्।

२.३५ ले सिद्ध अहिंसाको फल बताउँछ: त्यस्तो व्यक्तिको सामु वैर छुट्छ। यो परम्पराको वर्णन हो। दैनिक जीवनमा हाम्रो प्रश्न सानो छ: मेरो बोली र व्यवहारले कसैलाई अनावश्यक चोट दिँदै छ?

आजको जीवनमा

हिंसा सधैँ चर्को आवाजमा आउँदैन। म्यानेजर, अभिभावक, शिक्षक वा घरका ठूलाले स्वर नउठाई पनि चोट दिन सक्छन्। सबैका सामु लज्जित पार्नु, "तिमी यस्तै हौ" भन्नु, र बारम्बार हेला गर्नु पनि हानि हो।

दृढ हुनु र अपमान गर्नु फरक कुरा हुन्। दृढताले तथ्य, असर र अनुरोध भन्छ; अपमानले व्यक्तिको मूल्यमा प्रहार गर्छ। सीमा राख्न, गल्ती सच्याउन र जवाफदेही बनाउन अपमान चाहिँदैन।

तीन अवस्था

साथमा लैजाने कुरा

• दृढताले मूल्यमा प्रहार नगरी तथ्य र सीमा भन्न सक्छ।
• सुधार भनेको माफी मात्र होइन, बदलिएको व्यवहार पनि हो।

आफैँलाई सोधौँ

• म व्यवहार सच्याउँदै छु, कि व्यक्तिमाथि प्रहार गर्दै छु?
• मेरो पद वा उमेरले मेरा शब्दको असर कसरी बदल्छ?
• चोट पाएको व्यक्तिका लागि कस्तो सुधार अर्थपूर्ण हुन्छ?

यी प्रश्न मनमनै सोच्नका लागि हुन्; यहाँ केही लेख्नु वा पठाउनु पर्दैन।

यस पाठका सूत्र