सूत्र २.४३
कायेन्द्रियसिद्धिरशुद्धिक्षयात् तपसः ॥
॥ २.४३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
kāyendriyasiddhiraśuddhikṣayāt tapasaḥ
शब्दार्थ
मस्यौदाकाय-इन्द्रिय-सिद्धिः अशुद्धि-क्षयात् तपसः
- कायkāya
- शरीर
- इन्द्रियindriya
- इन्द्रिय
- सिद्धिःsiddhiḥ
- पूर्णता, सिद्धि
- अशुद्धिaśuddhi
- अशुद्धि
- क्षयात्kṣayāt
- नष्ट हुनाले
- तपसःtapasaḥ
- तपबाट
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
तपले भित्रको अशुद्धि घटाउँछ; त्यसपछि शरीर र इन्द्रिय सिद्ध हुन्छन्।
अर्थ
तपबाट अशुद्धि क्षय हुँदा शरीर र इन्द्रियको सिद्धि हुन्छ।
व्याख्या
तप भनेको रोजेर गरिने कठोर अनुशासन हो: जाडो-गर्मी, भोक-तिर्खा सहनु, मौन र व्रत पाल्नु (२.३२)। यो रोजेर गरिन्छ, जसरी धेरै नेपाली महिला तीजको व्रत र धेरै परिवार एकादशी आफ्नै इच्छाले बस्छन्; अरूमाथि थोप्ने कुरा होइन। व्यासभाष्य भन्छ, पूरा गरिएको तपले अशुद्धिको आवरण नष्ट गर्छ, र त्यसपछि अणिमा जस्ता शरीरका सिद्धि र टाढाको सुन्ने-देख्ने जस्ता इन्द्रियका सिद्धि आउँछन्; यी ग्रन्थका वर्णन हुन्, जुन तेस्रो पादमा फेरि आउँछन्। भाष्यले २.१ मै भनेको छ: तपले मनको प्रसन्नतामा बाधा पुर्याउनु हुँदैन।
आजको लागि
आज आफैँले रोजेको एउटा सानो संयम पालौँ: एउटा मिठाई नखाने, वा बिहान अलि चाँडो उठ्ने।
मुख्य शब्द
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा