सूत्र २.९
स्वरसवाही विदुषोऽपि तथारूढोऽभिनिवेशः ॥
॥ २.९ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
svarasavāhī viduṣo'pi tathārūḍho'bhiniveśaḥ
शब्दार्थ
मस्यौदास्व-रस-वाही विदुषः अपि तथा रूढः अभिनिवेशः
- स्वsva
- आफ्नै
- रसrasa
- बल, स्वभाव
- वाहीvāhī
- बग्ने
- विदुषःviduṣaḥ
- विद्वान्को
- अपिapi
- पनि
- तथाtathā
- त्यत्तिकै
- रूढःrūḍhaḥ
- जरा गाडेको
- अभिनिवेशःabhiniveśaḥ
- जीवनमा टाँसिनु, मृत्युको डर
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
बाँचिरहने मोह आफ्नै बलले बग्छ; विद्वान्मा पनि यो अरूमा जत्तिकै गहिरो हुन्छ।
अर्थ
आफ्नै प्रवाहमा चल्ने जीवनप्रतिको मोह विद्वान्मा पनि गहिरो गरी रहेको हुन्छ; यही अभिनिवेश हो।
व्याख्या
अभिनिवेश भनेको जीवनमा टाँसिनु, मृत्युको डर हो। व्यासभाष्य भन्छ, हरेक प्राणीमा एउटै चाह सधैँ रहन्छ: "म नमेटिऊँ, म रहिरहूँ।" भर्खर जन्मेको कीरामा पनि यो देखिन्छ, जसले मृत्युबारे न देखेर, न तर्क गरेर, न कसैबाट सुनेर जानेको हुन्छ। परम्पराका लागि यो अघिल्ला जन्ममा भोगेको मृत्युको सम्झना हो, अर्थात् पुनर्जन्मको शिक्षा। अनि यो आफ्नै बलले बग्छ: जीवनको सुरु र अन्त जानेका विद्वान्मा पनि सबैभन्दा अबुझमा जत्तिकै जरा गाडेर बस्छ। हाम्रो पढाइमा: मृत्युबारे जान्दैमा त्यसको डर जाँदैन; ग्रन्थ यो कुरा खुलेर स्विकार्छ।
आजको लागि
आज कुनै सानो कीरा वा चराले आफूलाई जोगाउन खोजेको हेरौँ; बाँच्ने चाह सबैमा उस्तै छ।
मुख्य शब्द
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा