बानी दोहोरिनुअघि मनको तानाइ चिनौँ

ग्रन्थ के भन्छ

२.३ ले पाँच क्लेश गनाउँछ: अविद्या, अस्मिता, राग, द्वेष र अभिनिवेश। अविद्या अरू सबैको खेत हो, र क्लेश सुतेको, पातलिएको, बीचबीचमा रोकिएको वा पूरा सक्रिय अवस्थामा हुन सक्छन् (२.४)। राग सुखको अनुभवपछि आउँछ, द्वेष दुःखको अनुभवपछि (२.७–२.८)।

अस्मिता भनेको हेर्ने शक्ति र हेर्ने साधनलाई एउटै ठान्नु हो (२.६); अभिनिवेश भनेको जीवनप्रतिको टाँसो, जुन विद्वान्‌मा पनि हुन्छ (२.९)। यिनीहरू दर्शनका वर्ग हुन्, व्यक्तित्व परीक्षण होइनन्। अभिनिवेशको शास्त्रीय अर्थ मृत्युको डरसँग जोडिएको छ; जागिर गुम्ने डर त्यसको सानो छाया मात्र हो।

आजको जीवनमा

हाम्रो पढाइमा, क्लेशलाई प्रश्नका रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। कुनै प्रतिक्रिया दोहोरिँदा सोधौँ: म के चाहँदै छु? केबाट भाग्दै छु? केलाई आफ्नो पहिचान ठानेर जोगाउँदै छु? जुन प्रश्न मिल्दैन, त्यसलाई छोडौँ।

प्रतिक्रियाले तुरुन्त केही दिन्छ: राहत, सुरक्षा वा कदर। त्यो चिन्नु दोष होइन, बुझाइ हो। त्यसपछि एउटा कुरा बदलौँ: आफ्नो काम, वरिपरिको वातावरण, वा साथ र सहयोग।

तीन अवस्था

साथमा लैजाने कुरा

• बानीलाई आफ्नो पहिचान नबनाई हेरौँ।
• मनसायसँगै वातावरण पनि बदलौँ।

आफैँलाई सोधौँ

• यो प्रतिक्रियाले तुरुन्त कस्तो राहत दिन्छ?
• पछि यसको के मूल्य चुकाउनुपर्छ?
• बाहिरको कुन अवस्थामा पनि ध्यान दिनुपर्छ?

यी प्रश्न मनमनै सोच्नका लागि हुन्; यहाँ केही लेख्नु वा पठाउनु पर्दैन।

यस पाठका सूत्र