सूत्र ३.२४
बलेषु हस्तिबलादीनि ॥
॥ ३.२४ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
baleṣu hastibalādīni
शब्दार्थ
मस्यौदाबलेषु हस्ति-बल-आदीनि
- बलेषुbaleṣu
- बलहरूमा (संयमबाट)
- हस्तिhasti
- हात्ती
- बलbala
- बल
- आदीनिādīni
- आदि
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
ग्रन्थ भन्छ: बलमा संयम गर्दा हात्तीको जस्तो बल आउँछ।
अर्थ
बलमा संयम गर्दा हात्तीको बलजस्ता सामर्थ्य प्राप्त हुने भनिएको छ।
यो परम्पराले वर्णन गरेको उपलब्धि हो; अभ्यास वा वाचा होइन।
खण्डको प्रसङ्ग · असाधारण ज्ञानका वर्णन
यहाँ पूर्वजन्म, परचित्त, जगत् र शरीरको ज्ञानजस्ता सिद्धि वर्णित छन्। कतिपय पाठकले शाब्दिक अर्थ लिन्छन्, अरूले प्रतीकात्मक व्याख्या खोज्छन्। पढ्दा ग्रन्थको आफ्नै दाबी, पछिका टीकाकारको व्याख्या र आजको उपमा छुट्टाछुट्टै राख्नु उपयोगी हुन्छ।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र ३.१६–३.३४)
दृष्टान्त · सूत्र ३.२४
हात्तीको बल
सूत्र आफैँ उदाहरण दिन्छ: ग्रन्थ भन्छ, बलमा संयम गर्दा हात्तीको जस्तो बल आउँछ। व्यासभाष्य थप्छ: हात्तीको बलमा संयम गर्दा हात्तीको बल, गरुडको बलमा गरुडको, वायुको बलमा वायुको। जुन बलमा संयम गरिन्छ, त्यही बल आउँछ: यो ग्रन्थको दाबी हो।
१९६ सूत्र गन्ने संस्करणमा यो सूत्र ३.२५ हो।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा