सूत्र ३.४७
ग्रहणस्वरूपास्मितान्वयार्थवत्त्वसंयमादिन्द्रियजयः ॥
॥ ३.४७ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
grahaṇasvarūpāsmitānvayārthavattvasaṃyamādindriyajayaḥ
शब्दार्थ
मस्यौदाग्रहण-स्वरूप-अस्मिता-अन्वय-अर्थवत्त्व-संयमात् इन्द्रिय-जयः
- ग्रहणgrahaṇa
- ग्रहण गर्ने काम
- स्वरूपsvarūpa
- आफ्नो स्वभाव
- अस्मिताasmitā
- "म" भन्ने बोध
- अन्वयanvaya
- सबैमा व्याप्त गुण
- अर्थवत्त्वarthavattva
- प्रयोजन
- संयमात्saṃyamāt
- संयमबाट
- इन्द्रियindriya
- इन्द्रिय
- जयःjayaḥ
- वशमा आउनु
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
ग्रन्थ भन्छ: इन्द्रियका पाँच पक्ष, अर्थात् ग्रहण गर्ने काम, स्वभाव, "म" भन्ने बोध, व्याप्त गुण र प्रयोजनमा संयम गर्दा इन्द्रिय वशमा आउँछन्।
अर्थ
ग्रहण, इन्द्रियको स्वरूप, अस्मिता, अन्वय र प्रयोजनमा संयम गर्दा इन्द्रियजय हुने भनिएको छ।
यो परम्पराले वर्णन गरेको उपलब्धि हो; अभ्यास वा वाचा होइन।
खण्डको प्रसङ्ग · परम्परागत विश्वदृष्टिभित्र थप सिद्धि
अध्यायले थप असाधारण शारीरिक र इन्द्रियसम्बन्धी क्षमता वर्णन गर्छ। यी इतिहास र दर्शन बुझ्नका लागि हुन्; आफूलाई चोट नलाग्ने जाँच, खाना त्याग, परशरीर प्रवेश वा उडानको निर्देशन होइनन्।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र ३.३८–३.४९)
१९६ सूत्र गन्ने संस्करणमा यो सूत्र ३.४८ हो।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा