एआईले बनाएको चित्र · सूत्र ३.२४
विश्राममा हात्तीको बल
चित्रको आधार: सूत्र ३.२४बिहान चितवनको नदीको छिपछिपे पानीमा एउटा हात्ती उभिएको छ, उसको ठूलो बल विश्राममा। सूत्र (३.२४) आफैँ उदाहरण दिन्छ, हात्तीजस्तो बल; ३.४६ ले बललाई शरीरको सम्पदामा गन्छ। ग्रन्थले यिनलाई आफ्नो परम्पराभित्रका उपलब्धिका रूपमा भन्छ; चित्रले विश्राममा रहेको हात्ती मात्र देखाउँछ।
यस खण्डका सूत्र
- ३.३८बन्धकारणशैथिल्यात्प्रचारसंवेदनाच्च चित्तस्य परशरीरावेशः ॥ग्रन्थ भन्छ: बन्धनको कारण खुकुलो भएपछि र मन कुन बाटो हिँड्छ भन्ने थाहा पाएपछि मन अर्को शरीरमा पस्न सक्छ।
- ३.३९उदानजयाज्जलपङ्ककण्टकादिष्वसङ्ग उत्क्रान्तिश्च ॥ग्रन्थ भन्छ: उदान प्राण वशमा आएपछि पानी, हिलो र काँडाले छुँदैनन्, र मृत्युको बेला माथितिरको प्रस्थान हुन्छ।
- ३.४०समानजयाज्ज्वलनम् ॥ग्रन्थ भन्छ: समान प्राण वशमा आएपछि शरीर तेजले चम्किन्छ।
- ३.४१श्रोत्राकाशयोः सम्बन्धसंयमाद्दिव्यं श्रोत्रम् ॥ग्रन्थ भन्छ: सुन्ने इन्द्रिय र आकाशको सम्बन्धमा संयम गर्दा दिव्य सुनाइ आउँछ।
- ३.४२कायाकाशयोः सम्बन्धसंयमाल्लघुतूलसमापत्तेश्चाकाशगमनम् ॥ग्रन्थ भन्छ: शरीर र आकाशको सम्बन्धमा संयम गर्दा, र कपासजस्ता हलुका वस्तुमा मन एकरूप हुँदा, आकाशमा हिँड्न सकिन्छ।
- ३.४३बहिरकल्पिता वृत्तिर्महाविदेहा ततः प्रकाशावरणक्षयः ॥ग्रन्थ भन्छ: शरीरबाहिर कल्पनामा होइन, साँच्चै चल्ने मनको गतिलाई महाविदेहा भनिन्छ; त्यसबाट उज्यालोलाई छोप्ने पर्दा हट्छ।
- ३.४४स्थूलस्वरूपसूक्ष्मान्वयार्थवत्त्वसंयमाद्भूतजयः ॥ग्रन्थ भन्छ: पञ्चभूतका पाँच पक्ष, अर्थात् स्थूल रूप, स्वभाव, सूक्ष्म रूप, व्याप्त गुण र प्रयोजनमा संयम गर्दा भूतहरू वशमा आउँछन्।
- ३.४५ततोऽणिमादिप्रादुर्भावः कायसम्पत्तद्धर्मानभिघातश्च ॥ग्रन्थ भन्छ: त्यसबाट अणिमाजस्ता शक्ति, शरीरको उत्कृष्टता, र भूतका गुणबाट बाधा नपर्ने अवस्था आउँछन्।
- ३.४६रूपलावण्यबलवज्रसंहननत्वानि कायसम्पत् ॥ग्रन्थ भन्छ: सुन्दर रूप, आकर्षण, बल र वज्रजस्तो बलियो बनोट शरीरको उत्कृष्टता हो।
- ३.४७ग्रहणस्वरूपास्मितान्वयार्थवत्त्वसंयमादिन्द्रियजयः ॥ग्रन्थ भन्छ: इन्द्रियका पाँच पक्ष, अर्थात् ग्रहण गर्ने काम, स्वभाव, "म" भन्ने बोध, व्याप्त गुण र प्रयोजनमा संयम गर्दा इन्द्रिय वशमा आउँछन्।
- ३.४८ततो मनोजवित्वं विकरणभावः प्रधानजयश्च ॥ग्रन्थ भन्छ: त्यसबाट मनजस्तै वेग, इन्द्रियबिनै अनुभव, र मूल प्रकृतिमाथि वश आउँछन्।
- ३.४९सत्त्वपुरुषान्यताख्यातिमात्रस्य सर्वभावाधिष्ठातृत्वं सर्वज्ञातृत्वं च ॥ग्रन्थ भन्छ: मन र पुरुष फरक हुन् भन्ने स्पष्ट बोधमा मात्र टिकेकालाई सबै अवस्थामाथि स्वामित्व र सबै जान्ने क्षमता आउँछ।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा