सूत्र ४.१
जन्मौषधिमन्त्रतपःसमाधिजाः सिद्धयः ॥
॥ ४.१ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
janmauṣadhimantratapaḥsamādhijāḥ siddhayaḥ
शब्दार्थ
मस्यौदाजन्म-ओषधि-मन्त्र-तपः-समाधि-जाः सिद्धयः
- जन्मjanma
- जन्म
- ओषधिoṣadhi
- जडीबुटी
- मन्त्रmantra
- मन्त्र
- तपःtapaḥ
- तप
- समाधिsamādhi
- समाधि
- जाःjāḥ
- बाट जन्मने
- सिद्धयःsiddhayaḥ
- सिद्धि, असाधारण शक्ति
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
ग्रन्थ भन्छ: सिद्धि अर्थात् असाधारण शक्ति पाँच कुराबाट आउँछन्: जन्म, जडीबुटी, मन्त्र, तप र समाधि। जडीबुटीको उल्लेख पुरानो वर्णन हो, प्रयोगको सल्लाह होइन।
अर्थ
सिद्धिहरू जन्म, औषधि, मन्त्र, तप वा समाधिबाट उत्पन्न हुने भनिएको छ।
यो परम्पराले वर्णन गरेको उपलब्धि हो; अभ्यास वा वाचा होइन।
खण्डको प्रसङ्ग · सिद्धि र प्रकृतिको विकास
ग्रन्थले सिद्धिका विविध कारण र किसानले पानीको अवरोध हटाउने उपमा चर्चा गर्छ। यो रूपान्तरण र निर्मित चित्तको प्रसङ्गमा आउँछ। वातावरण मिलाउने आधुनिक उपमा उपयोगी हुन सक्छ, तर औषधिको उल्लेख प्रयोगको सिफारिस होइन र किसानको उपमा व्यक्तिगत विकासको वैज्ञानिक नमुना होइन।
यो व्याख्या यस खण्डका सबै सूत्रको साझा हो। (सूत्र ४.१–४.६)
टिप्पणी
जडीबुटीको उल्लेख ग्रन्थको ऐतिहासिक सूचीको भाग हो; मनमा असर गर्ने कुनै पदार्थ खोज्ने वा खाने सल्लाह होइन।
मुख्य शब्द
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा