सूत्र ४.२
जात्यन्तरपरिणामः प्रकृत्यापूरात् ॥
॥ ४.२ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
jātyantarapariṇāmaḥ prakṛtyāpūrāt
शब्दार्थ
मस्यौदाजाति-अन्तर-परिणामः प्रकृति-आपूरात्
- जातिjāti
- जाति, प्राणीको किसिम
- अन्तरantara
- अर्को
- परिणामःpariṇāmaḥ
- रूपान्तरण
- प्रकृतिprakṛti
- मूल प्रकृति
- आपूरात्āpūrāt
- भरिँदै आउनाले
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
एउटा जातिबाट अर्कै जातिमा बदलिनु प्रकृति आफैँ भरिँदै आउँदा हुन्छ।

अर्थ
प्रकृतिको परिपूर्तिबाट अर्को जाति वा अस्तित्वरूपमा परिवर्तन हुन्छ।
व्याख्या
४.१ ले सिद्धि कहाँबाट आउँछन् भन्यो; यो सूत्र सोध्छ, कुनै प्राणी अर्कै जातिमा कसरी बदलिन सक्छ? व्यासभाष्य साङ्ख्यको भाषामा उत्तर दिन्छ। पहिलेको रूप हट्दा नयाँ अंश भित्र पसेर अर्को रूप बन्छ। शरीर र इन्द्रियका मूल प्रकृतिले आफ्नै नयाँ रूपलाई भित्रबाट भरिदिन्छन्; "आपूर" को अर्थ यही भरिँदै आउनु हो। पुण्यजस्ता कारण त निमित्त मात्र हुन्। त्यसैले यो परिवर्तन शून्यबाट बनाइएको होइन; प्रकृतिभित्रै भएको सम्भावना बाहिर आएको हो। निमित्तले के गर्छ, अर्को सूत्र भन्छ (४.३)।
मुख्य शब्द
यो सूत्रसँग जोडिएका पाठ
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा
