सूत्र ४.३१
तदा सर्वावरणमलापेतस्य ज्ञानस्यानन्त्याज्ज्ञेयमल्पम् ॥
॥ ४.३१ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
tadā sarvāvaraṇamalāpetasya jñānasyānantyājjñeyamalpam
शब्दार्थ
मस्यौदातदा सर्व-आवरण-मल-अपेतस्य ज्ञानस्य आनन्त्यात् ज्ञेयम् अल्पम्
- तदाtadā
- त्यसबेला
- सर्वsarva
- सबै
- आवरणāvaraṇa
- छोप्ने पर्दा
- मलmala
- मैलो
- अपेतस्यapetasya
- हटेको
- ज्ञानस्यjñānasya
- ज्ञानको
- आनन्त्यात्ānantyāt
- अनन्त हुनाले
- ज्ञेयम्jñeyam
- जान्न बाँकी
- अल्पम्alpam
- थोरै
शब्दार्थ संस्कृत विज्ञको समीक्षा कुरिरहेको मस्यौदा हो।
सरल अर्थ
सबै पर्दा र मैलो हटेपछि ज्ञान अनन्त हुन्छ, र जान्न बाँकी कुरा थोरै मात्र रहन्छ।
अर्थ
ज्ञान सबै आवरण र मलबाट मुक्त भएर अनन्त हुँदा जान्न बाँकी विषय अल्प हुन्छ।
व्याख्या
कुनै आवरण नरहँदा ज्ञान कस्तो हुन्छ? व्यासभाष्य गुणको भाषामा बुझाउँछ। मनको सत्त्व स्वभावैले अनन्त ज्ञान हो, तर तमसले त्यसलाई छोपेको हुन्छ; रजसले कतैकतै मात्र त्यसलाई खोलेर केही समात्न दिन्छ। सबै आवरण र मैलो हटेपछि ज्ञान अनन्त हुन्छ, र जान्न बाँकी कुरा आकाशमा जुनकिरीजस्तै सानो हुन्छ। यहाँ कुरा धेरै तथ्य थुपार्ने होइन; छोप्ने पर्दा हट्ने हो।
दृष्टान्त · व्यासभाष्य ४.३१
आकाशमा जुनकिरी
व्यासभाष्य भन्छ: सबै आवरण हटेपछि ज्ञान अनन्त हुन्छ, र जान्न बाँकी कुरा आकाशमा एउटा जुनकिरीजस्तै सानो हुन्छ। उपमामा आकाश ज्ञान हो, जुनकिरी जान्न बाँकी कुरा।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ र व्याख्या: एआईको सहायताले लेखिएको मस्यौदा