डोरी र सर्प
मुख्य श्लोकपहिलो पढाइ
यत्र विश्वमिदं भाति कल्पितं रज्जुसर्पवत् । आनन्दपरमानन्दः स बोधस्त्वं सुखं भव ॥
॥ १.१० ॥रोमन लिपिमा (IAST)
yatra viśvamidaṃ bhāti kalpitaṃ rajjusarpavat । ānandaparamānandaḥ sa bodhastvaṃ sukhaṃ bhava ॥
अर्थ
डोरीमा सर्पको भ्रम भएझैँ चेतनामा जगत् प्रकट हुन्छ; त्यसको आधार चेतनालाई चिन।
सार
संसार डोरीको सर्प हो; डोरी, अर्थात् चेतना, तिमी हौ।
विस्तार · थप शब्दमा
अँध्यारोमा डोरीलाई सर्प ठान्दा डर वास्तविकजस्तै लाग्छ; उज्यालो परेपछि डोरी सर्प बनेको थिएन भन्ने थाहा हुन्छ। अष्टावक्र यही दृष्टान्तबाट जगत्को आभास र त्यसको आधार चेतनातर्फ ध्यान फर्काउँछन्। जुन चेतनामा यो विश्व प्रकट हुन्छ, त्यही आनन्दस्वरूप चेतना तिमी हौ भन्ने उनको शिक्षा छ—भ्रमसँगै बग्नुभन्दा त्यसको आधारलाई चिन र सुखपूर्वक विचरण गर।
खण्डको प्रसङ्ग · तीन बिम्ब, एक लोकोक्ति
सर्पको विष र अमृत, निश्चयको आगो, डोरीको सर्प; अनि 'जस्तो मति उस्तै गति'।
यो प्रसङ्ग खण्डका ४ श्लोकको साझा हो।शब्दार्थ मस्यौदा
पदच्छेद: यत्र विश्वम् इदम् भाति कल्पितम् रज्जु-सर्पवत् आनन्द-परमानन्दः सः बोधः त्वम् सुखम् भव
- यत्र
- जहाँ, जसमा
- विश्वम् इदम्
- यो विश्व
- भाति
- देखिन्छ
- कल्पितम्
- कल्पित
- रज्जुसर्पवत्
- डोरीमा सर्पझैँ
- आनन्दपरमानन्दः
- आनन्द, परम आनन्द
- सः बोधः
- त्यो चेतना
- त्वम्
- तिमी (हौ)
- सुखम् भव
- सुखी होऊ
आजका लागि
आज एक पटक डर वा रिस उठ्दा सोधौँ: यो सर्प हो कि डोरी?
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
पहिलो छाप भ्रामक ठहरिएको कुनै घटना सम्झिन्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी