आत्माका दस लक्षण
आत्मा साक्षी विभुः पूर्ण एको मुक्तश्चिदक्रियः । असङ्गो निःस्पृहः शान्तो भ्रमात्संसारवानिव ॥
॥ १.१२ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
ātmā sākṣī vibhuḥ pūrṇa eko muktaścidakriyaḥ । asaṅgo niḥspṛhaḥ śānto bhramātsaṃsāravāniva ॥
अर्थ
आत्मा साक्षी, व्यापक, पूर्ण, एक, मुक्त, चेतन, निष्क्रिय, असङ्ग, निष्पृह र शान्त छ; भ्रमले मात्र सांसारिकजस्तो देखिन्छ।
सार
आत्माका दस लक्षण; संसारी देखिनु भ्रम।
विस्तार · थप शब्दमा
आत्मा साक्षी छ, सर्वव्यापक र पूर्ण छ; त्यो एक, मुक्त, चेतन, क्रियारहित, असङ्ग, निष्पृह र शान्त छ। त्यसलाई पूर्ण बनाउन बाहिरबाट केही थप्नुपर्ने छैन भन्ने अष्टावक्रको दृष्टि हो। भ्रमले मात्र त्यो संसारमा बाँधिएको जस्तो देखिन्छ—जसरी आफ्नो स्वरूप नचिन्दा स्वतन्त्र आधारमै बन्धनको अनुभूति टिकिरहन्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · आत्मा के हो, भूल के हो
दस लक्षणको श्लोक (१.१२) पछि तीन भूल छोड्न भनिन्छ: प्रतिबिम्बको भाव, समाधिमा भर, सानो चित्त। १.१५ लाई अधिकारी चिह्न छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ६ श्लोकको साझा हो।शब्दार्थ मस्यौदा
पदच्छेद: आत्मा साक्षी विभुः पूर्णः एकः मुक्तः चित् अक्रियः असङ्गः निःस्पृहः शान्तः भ्रमात् संसारवान् इव
- आत्मा
- आत्मा
- साक्षी
- साक्षी
- विभुः
- व्यापक
- पूर्णः
- पूर्ण
- एकः
- एक
- मुक्तः
- मुक्त
- चित्
- चेतन
- अक्रियः
- क्रियारहित
- असङ्गः
- असङ्ग
- निःस्पृहः
- इच्छारहित
- शान्तः
- शान्त
- भ्रमात्
- भ्रमले
- संसारवान् इव
- संसारी जस्तो (देखिन्छ)
आजका लागि
आज यी दस शब्दमध्ये एउटा (जस्तै 'शान्त') रोजेर दिनभर आफूसँग राखौँ।
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
प्रतिक्रिया उर्लिँदा पनि के चाहिँ देखिरहन सकिन्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी