प्रतिबिम्ब होइन, चेतना
कूटस्थं बोधमद्वैतमात्मानं परिभावय । आभासोऽहं भ्रमं मुक्त्वा भावं बाह्यमथान्तरम् ॥
॥ १.१३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
kūṭasthaṃ bodhamadvaitamātmānaṃ paribhāvaya । ābhāso'haṃ bhramaṃ muktvā bhāvaṃ bāhyamathāntaram ॥
अर्थ
आत्मालाई अचल, चेतन र अद्वैत रूपमा मनन गर; सीमित “म” को आभाससँगको भ्रम छोड।
सार
म प्रतिबिम्ब होइन; अटल, एक चेतना हुँ।
विस्तार · थप शब्दमा
आफूलाई बदलिँदो देह, मन वा ‘म यस्तो व्यक्ति हुँ’ भन्ने आभासमा मात्र सीमित नठान। बाहिरी वस्तु र भित्री विचारसँग गाँसिएका धारणाको पकड छोडेर आत्मालाई कूटस्थ—परिवर्तनका बीच पनि अविकार—चेतनस्वरूप र अद्वैत रूपमा मनन गर। यो एकपटक सुनेर सकिने निष्कर्षभन्दा बारम्बार फर्केर हेर्ने निम्तो हो: बदलिने कुरा जान्ने चेतनालाई के त्यही परिवर्तनले समेट्न सक्छ?
खण्डको प्रसङ्ग · आत्मा के हो, भूल के हो
दस लक्षणको श्लोक (१.१२) पछि तीन भूल छोड्न भनिन्छ: प्रतिबिम्बको भाव, समाधिमा भर, सानो चित्त। १.१५ लाई अधिकारी चिह्न छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ६ श्लोकको साझा हो।शब्दार्थ मस्यौदा
पदच्छेद: कूटस्थम् बोधम् अद्वैतम् आत्मानम् परिभावय आभासः अहम् (इति) भ्रमम् मुक्त्वा भावम् बाह्यम् अथ आन्तरम्
- कूटस्थम्
- अटल, निर्विकार
- बोधम्
- चेतनस्वरूप
- अद्वैतम्
- अद्वैत, दुई नभएको
- आत्मानम्
- आफूलाई
- परिभावय
- राम्ररी भावना गर, ध्यान गर
- आभासः अहम्
- 'म (चेतनाको) प्रतिबिम्ब हुँ'
- भ्रमम्
- भ्रम
- मुक्त्वा
- छोडेर
- भावम्
- भाव, पहिचान
- बाह्यम्
- बाहिरी
- अथ
- र
- आन्तरम्
- भित्री
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
यी सबै भूमिका र रूप नै के सम्पूर्ण ‘म’ हुन्?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी