समाधि पनि बन्धन
सन्दर्भसहित
निःसङ्गो निष्क्रियोऽसि त्वं स्वप्रकाशो निरञ्जनः । अयमेव हि ते बन्धः समाधिमनुतिष्ठसि ॥
॥ १.१५ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
niḥsaṅgo niṣkriyo'si tvaṃ svaprakāśo nirañjanaḥ । ayameva hi te bandhaḥ samādhimanutiṣṭhasi ॥
अर्थ
तिमी असङ्ग, निष्क्रिय, स्वप्रकाश र निर्मल छौ; तिम्रो बन्धन यही मात्र हो कि तिमी समाधिको अभ्यास गरिरहेका छौ।
सार
मुक्त हुन अभ्यास गर्नु नै 'म बाँधिएको छु' मान्नु हो।
विस्तार · थप शब्दमा
तिमी असङ्ग, क्रियारहित, स्वप्रकाश र निर्मल आत्मस्वरूप हौ—आफूलाई चिन्न कुनै नयाँ आत्मा बनाउनुपर्दैन। तर ‘विशेष समाधि पाएपछि मात्र म पूर्ण हुन्छु’ भन्ने खोजले यही पूर्णतालाई सधैँ भविष्यमा धकेल्न सक्छ; अष्टावक्र त्यसैलाई बन्धन भन्छन्। हिन्दी टीकाको भेद पनि मननयोग्य छ: ज्ञानतर्फ उन्मुख साधनाको उपयोग र मुक्त आत्मालाई अर्को उपलब्धि बनाउने आग्रह एउटै कुरा होइनन्।
खण्डको प्रसङ्ग · आत्मा के हो, भूल के हो
दस लक्षणको श्लोक (१.१२) पछि तीन भूल छोड्न भनिन्छ: प्रतिबिम्बको भाव, समाधिमा भर, सानो चित्त। १.१५ लाई अधिकारी चिह्न छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ६ श्लोकको साझा हो।शब्दार्थ मस्यौदा
पदच्छेद: निःसङ्गः निष्क्रियः असि त्वम् स्वप्रकाशः निरञ्जनः अयम् एव हि ते बन्धः समाधिम् अनुतिष्ठसि
- निःसङ्गः
- असङ्ग
- निष्क्रियः
- क्रियारहित
- असि त्वम्
- तिमी हौ
- स्वप्रकाशः
- आफैँ प्रकाशित
- निरञ्जनः
- निर्मल, दागरहित
- अयम् एव
- यही नै
- हि
- निश्चय
- ते बन्धः
- तिम्रो बन्धन
- समाधिम्
- समाधि, मन रोक्ने अभ्यास
- अनुतिष्ठसि
- अभ्यास गर्छौ
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
आत्मसुधार कहिले आत्मनिन्दामा बदलिन्छ?
यी श्लोक प्रकरणभित्रै, सन्दर्भसहित पढिन्छन्; आजको श्लोकजस्ता दैनिक ठाउँमा आउँदैनन्।
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी