शीतल हृदय
निरपेक्षो निर्विकारो निर्भरः शीतलाशयः । अगाधबुद्धिरक्षुब्धो भव चिन्मात्रवासनः ॥
॥ १.१७ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
nirapekṣo nirvikāro nirbharaḥ śītalāśayaḥ । agādhabuddhirakṣubdho bhava cinmātravāsanaḥ ॥
अर्थ
अपेक्षारहित, अविकार, शान्तचित्त, गहिरो विवेकी र अविचल रहँदै चेतनामा अभिमुख होऊ।
सार
सात विशेषण, एउटै चाहना: चेतना।
विस्तार · थप शब्दमा
अपेक्षाको तानातानबाट मुक्त, विकारले नहल्लिने, भित्रबाट पूर्ण र शीतलचित्त रहो। तिम्रो बुझाइ गहिरो होस्, मन क्षोभमा नबगोस् र अभिमुखता शुद्ध चेतनातिर रहोस्—अष्टावक्रले देखाएको स्थिरता यस्तो छ। यसलाई जीवनप्रति उदासीन हुने अर्थमा होइन, अनुभूति र परिस्थितिका लहरबीच पनि तिनलाई जान्ने साक्षीस्वरूपमा फर्कने अभ्यासका रूपमा मनन गर्न सकिन्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · आत्मा के हो, भूल के हो
दस लक्षणको श्लोक (१.१२) पछि तीन भूल छोड्न भनिन्छ: प्रतिबिम्बको भाव, समाधिमा भर, सानो चित्त। १.१५ लाई अधिकारी चिह्न छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ६ श्लोकको साझा हो।शब्दार्थ मस्यौदा
पदच्छेद: निरपेक्षः निर्विकारः निर्भरः शीतल-आशयः अगाध-बुद्धिः अक्षुब्धः भव चित्-मात्र-वासनः
- निरपेक्षः
- कुनै अपेक्षा नभएको
- निर्विकारः
- विकाररहित, नबदलिने
- निर्भरः
- घन, पूर्ण, खाली ठाउँ नभएको
- शीतलाशयः
- शीतल हृदयको
- अगाधबुद्धिः
- अगाध बुद्धि भएको
- अक्षुब्धः
- क्षोभरहित
- भव
- होऊ
- चिन्मात्रवासनः
- चेतनामात्रमा वासना भएको
आजका लागि
आज कुनै प्रतिक्रिया उठ्दा एक सास: 'शीतल आशय'।
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
निष्क्रिय नभईकन शान्त प्रतिक्रिया दिन केले सघाउँछ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी