ऐना र प्रतिबिम्ब
यथैवादर्शमध्यस्थे रूपेऽन्तः परितस्तु सः । तथैवाऽस्मिन् शरीरेऽन्तः परितः परमेश्वरः ॥
॥ १.१९ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
yathaivādarśamadhyasthe rūpe'ntaḥ paritastu saḥ । tathaivā'smin śarīre'ntaḥ paritaḥ parameśvaraḥ ॥
अर्थ
ऐनामा देखिएको प्रतिबिम्बको भित्र-बाहिर ऐना नै भएझैँ शरीरको भित्र-बाहिर परम आधार व्याप्त छ।
सार
ऐना र प्रतिबिम्ब: शरीर प्रतिबिम्ब हो, परमेश्वर ऐना।
विस्तार · थप शब्दमा
ऐनामा देखिने रूप र त्यसलाई सम्भव बनाउने आधारको दृष्टान्त दिँदै अष्टावक्र शरीरको भित्र र चारैतिर परमेश्वर व्याप्त रहेको बताउँछन्। शरीरको सीमाले परम आधारलाई भित्र थुन्न वा बाहिर छुट्याउन सक्दैन भन्ने भाव यहाँ खुल्छ। ऐनाको उपमाका सूक्ष्म अर्थमा टीकाहरू फरक देखिए पनि यसको केन्द्र व्याप्ति हो; अर्को श्लोकको घडा र आकाशको उदाहरणले यही भावलाई अझ स्पष्ट बनाउँछ।
खण्डको प्रसङ्ग · दुई उपमा, उपदेश सकियो
आकार-निराकार, ऐना-प्रतिबिम्ब, घडा-आकाश। दोस्रो प्रकरण जनकको अनुभवबाट सुरु हुन्छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ३ श्लोकको साझा हो।शब्दार्थ मस्यौदा
पदच्छेद: यथा एव आदर्श-मध्यस्थे रूपे अन्तः परितः तु सः तथा एव अस्मिन् शरीरे अन्तः परितः परमेश्वरः
- यथा एव
- जसरी
- आदर्शमध्यस्थे रूपे
- ऐनाभित्रको रूपमा
- अन्तः
- भित्र
- परितः
- वरिपरि, बाहिर
- तु
- (जोड)
- सः
- त्यो (ऐना)
- तथा एव
- त्यसरी नै
- अस्मिन् शरीरे
- यस शरीरमा
- परमेश्वरः
- परमेश्वर
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
ऐनाको उपमाले के स्पष्ट पार्छ, र कहाँ पुगेर यो उपमा टुट्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी