घडा र आकाश
मुख्य श्लोकपहिलो पढाइ
एकं सर्वगतं व्योम बहिरन्तर्यथा घटे । नित्यं निरन्तरं ब्रह्म सर्वभूतगणे तथा ॥
॥ १.२० ॥रोमन लिपिमा (IAST)
ekaṃ sarvagataṃ vyoma bahirantaryathā ghaṭe । nityaṃ nirantaraṃ brahma sarvabhūtagaṇe tathā ॥
अर्थ
घडाको भित्र र बाहिर आकाश एउटै भएझैँ सबै प्राणीमा ब्रह्म अखण्ड रूपमा व्याप्त छ।
सार
घडाभित्रको आकाश र बाहिरको आकाश एउटै।
विस्तार · थप शब्दमा
घडाको भित्रको आकाश र बाहिरको आकाश दुई छुट्टाछुट्टै आकाश होइनन्; घडाको सीमाले तिनलाई अलग देखाएको मात्र हो। त्यसैगरी सबै प्राणीमा नित्य र अखण्ड ब्रह्म व्याप्त छ भन्ने अष्टावक्रको शिक्षा छ। रूप र सीमाहरू अनेक देखिए पनि तिनको आधार निरन्तर छ—अध्यायको अन्तिम निम्तो यही एकत्वलाई मनन गर्नु हो।
खण्डको प्रसङ्ग · दुई उपमा, उपदेश सकियो
आकार-निराकार, ऐना-प्रतिबिम्ब, घडा-आकाश। दोस्रो प्रकरण जनकको अनुभवबाट सुरु हुन्छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ३ श्लोकको साझा हो।शब्दार्थ मस्यौदा
पदच्छेद: एकम् सर्वगतम् व्योम बहिः अन्तः यथा घटे नित्यम् निरन्तरम् ब्रह्म सर्व-भूत-गणे तथा
- एकम्
- एउटै
- सर्वगतम्
- सर्वव्यापी
- व्योम
- आकाश
- बहिः अन्तः
- बाहिर र भित्र
- यथा
- जसरी
- घटे
- घडामा
- नित्यम्
- नित्य
- निरन्तरम्
- निरन्तर, अन्तरविहीन
- ब्रह्म
- ब्रह्म
- सर्वभूतगणे
- सबै प्राणीहरूमा
- तथा
- त्यसरी नै
आजका लागि
आज बन्द कोठामा बसेर सम्झौँ: भित्रको आकाश बाहिरकै हो।
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
कुन सीमा निरपेक्ष लाग्छ, तर वास्तवमा व्यवहारका लागि मात्र कोरिएको हुन सक्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी