पाँच तत्त्वको साक्षी
पहिलो पढाइ
न पृथ्वी न जलं नाग्निर्न वायुर्द्यौर्न वा भवान् । एषां साक्षिणमात्मानं चिद्रूपं विद्धि मुक्तये ॥
॥ १.३ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
na pṛthvī na jalaṃ nāgnirna vāyurdyaurna vā bhavān । eṣāṃ sākṣiṇamātmānaṃ cidrūpaṃ viddhi muktaye ॥
अर्थ
तिमी पृथ्वी, जल, अग्नि, वायु वा आकाश होइनौ; मुक्तिका लागि आफूलाई तिनको साक्षी चेतनस्वरूप आत्मा जान।
सार
तिमी पाँच तत्त्व होइनौ; तिनलाई देख्ने साक्षी हौ।
विस्तार · थप शब्दमा
तिमी पृथ्वी, जल, अग्नि, वायु र आकाश होइनौ; यी पाँच तत्त्वले बनेको शरीरलाई नै आफ्नो सम्पूर्ण स्वरूप नठान। शरीरमा हुने परिवर्तन र अनुभूतिहरूलाई जान्ने चेतना पनि छ—अष्टावक्र त्यसै साक्षीस्वरूप आत्मालाई चिन्न भन्छन्। मुक्तिको दिशा शरीरलाई अस्वीकार गर्नुमा होइन, आफूलाई शरीरमै सीमित ठान्ने भ्रम छुट्याएर हेर्नुमा खुल्छ।
खण्डको प्रसङ्ग · तिमी साक्षी हौ
पाँच श्लोकले 'म' को ठेगाना फेर्छन्: तत्त्व होइन, वर्ण होइन, कर्ता होइन; देख्ने साक्षी। १.६ लाई अधिकारी चिह्न छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ५ श्लोकको साझा हो।शब्दार्थ मस्यौदा
पदच्छेद: न पृथ्वी न जलम् न अग्निः न वायुः द्यौः न वा भवान् एषाम् साक्षिणम् आत्मानम् चिद्रूपम् विद्धि मुक्तये
- न
- होइन
- पृथ्वी
- पृथ्वी
- जलम्
- जल
- अग्निः
- अग्नि
- वायुः
- वायु
- द्यौः
- आकाश
- वा
- वा
- भवान्
- तपाईं, तिमी
- एषाम्
- यिनका
- साक्षिणम्
- साक्षी
- आत्मानम्
- आफूलाई
- चिद्रूपम्
- चेतनस्वरूप
- विद्धि
- जान
- मुक्तये
- मुक्तिका लागि
आजका लागि
आज कुनै संवेदना (चिसो, भोक, थकाइ) आउँदा भनौँ: यो शरीरमा छ; म यसको साक्षी हुँ।
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
कुन कुन परिवर्तनलाई आफ्नो सम्पूर्ण परिचय नठानी हेर्न सकिन्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी