एउटै बन्धन
मुख्य श्लोक
एको द्रष्टासि सर्वस्य मुक्तप्रायोऽसि सर्वदा । अयमेव हि ते बन्धो द्रष्टारं पश्यसीतरम् ॥
॥ १.७ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
eko draṣṭāsi sarvasya muktaprāyo'si sarvadā । ayameva hi te bandho draṣṭāraṃ paśyasītaram ॥
अर्थ
तिमी सबैको साक्षी हौ; साक्षीलाई आफूभन्दा अलग ठान्नु नै बन्धनको मूल भ्रम हो।
सार
बन्धन एउटै: हेर्नेलाई अर्कै ठान्नु।
विस्तार · थप शब्दमा
सबै अनुभवलाई जान्ने द्रष्टा तिमी नै हौ; आफ्नो साक्षीस्वरूपमा तिमी सधैँ मुक्त छौ। तर त्यही द्रष्टालाई आफूभन्दा अलग कुनै अर्को सत्ता ठान्दा बन्धनको भ्रम जन्मन्छ। यहाँ निम्तो बाहिर अर्को साक्षी खोजिरहनुभन्दा ‘यो अनुभवलाई जान्ने को हो?’ भनेर आफ्नै चेतनातिर फर्कनु हो।
खण्डको प्रसङ्ग · तिमी साक्षी हौ
पाँच श्लोकले 'म' को ठेगाना फेर्छन्: तत्त्व होइन, वर्ण होइन, कर्ता होइन; देख्ने साक्षी। १.६ लाई अधिकारी चिह्न छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ५ श्लोकको साझा हो।शब्दार्थ मस्यौदा
पदच्छेद: एकः द्रष्टा असि सर्वस्य मुक्त-प्रायः असि सर्वदा अयम् एव हि ते बन्धः द्रष्टारम् पश्यसि इतरम्
- एकः
- एक
- द्रष्टा
- द्रष्टा, हेर्ने
- सर्वस्य
- सबैको
- मुक्तप्रायः
- वास्तवमा मुक्त (प्रायः = लगभग, वस्तुतः)
- सर्वदा
- सधैँ
- अयम् एव
- यही नै
- हि
- निश्चय
- ते बन्धः
- तिम्रो बन्धन
- द्रष्टारम्
- द्रष्टालाई
- पश्यसि
- देख्छौ
- इतरम्
- अर्को (कसैलाई)
आजका लागि
आज एकपटक: 'यो विचार कसले देखिरहेछ?' – जवाफ नखोजी एकछिन रोकिऔँ।
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
आश्वासन खोज्ने यो चाहनालाई जान्ने को हो?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी