कालो सर्प र अमृत
अहं कर्तेत्यहंमानमहाकृष्णाहिदंशितः । नाहं कर्तेति विश्वासामृतं पीत्वा सुखं चर ॥
॥ १.८ ॥रोमन लिपिमा (IAST)
ahaṃ kartetyahaṃmānamahākṛṣṇāhidaṃśitaḥ । nāhaṃ karteti viśvāsāmṛtaṃ pītvā sukhaṃ cara ॥
अर्थ
“म कर्ता हुँ” भन्ने अहंभाव ठूलो कालो सर्पको डसाइसरह छ; “म कर्ता होइन” भन्ने विश्वासको अमृत पिएर सुखपूर्वक विचरण गर।
सार
'म गर्ने हुँ' विष हो; 'म गर्ने होइन' अमृत।
विस्तार · थप शब्दमा
‘म कर्ता हुँ’ भन्ने अहंभावलाई अष्टावक्र ठूलो कालो सर्पको डसाइसँग तुलना गर्छन्—यही पहिचानको विषले मनलाई बाँधिरहन्छ। त्यसको प्रतिकार उनी ‘म कर्ता होइन’ भन्ने विश्वासको अमृतमा देखाउँछन्: आत्मा कर्मको साक्षी हो भन्ने बोधमा। यो गहिरो अद्वैत शिक्षालाई व्यवहारमा उतार्दा कर्मप्रति सजग रहँदै कर्तृत्वको अहंकार खुकुलो पार्ने अर्थमा मनन गर; निष्क्रियताको बहाना नबनाऊ।
खण्डको प्रसङ्ग · तीन बिम्ब, एक लोकोक्ति
सर्पको विष र अमृत, निश्चयको आगो, डोरीको सर्प; अनि 'जस्तो मति उस्तै गति'।
यो प्रसङ्ग खण्डका ४ श्लोकको साझा हो।शब्दार्थ मस्यौदा
पदच्छेद: अहम् कर्ता इति अहंमान-महा-कृष्ण-अहि-दंशितः न अहम् कर्ता इति विश्वास-अमृतम् पीत्वा सुखम् चर
- अहम् कर्ता इति
- 'म कर्ता हुँ' भन्ने
- अहंमान
- अहङ्कार
- महाकृष्णाहि
- ठूलो कालो सर्प
- दंशितः
- डसिएको
- न अहम् कर्ता इति
- 'म कर्ता होइन' भन्ने
- विश्वासामृतम्
- विश्वासरूपी अमृत
- पीत्वा
- पिएर
- सुखम् चर
- सुखले विचर
आजका लागि
आज कुनै काम सकेपछि 'मैले गरेँ' भन्नुअघि एकछिन हेरौँ: हात, मन, परिस्थिति, कसले गर्यो?
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
हरेक परिणामलाई आफ्नो परिचय नबनाई पनि लगनशील भएर काम गर्न सकिन्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी