माटो, पानी र सुन
मत्तो विनिर्गतं विश्वं मय्येव लयमेष्यति । मृदि कुम्भो जले वीचिः कनके कटकं यथा ॥
॥ २.१० ॥रोमन लिपिमा (IAST)
matto vinirgataṃ viśvaṃ mayyeva layameṣyati । mṛdi kumbho jale vīciḥ kanake kaṭakaṃ yathā ॥
अर्थ
मबाट प्रकट विश्व ममै विलीन हुन्छ—घडा माटोमा, छाल पानीमा र कङ्कण सुनमा मिलेझैँ।
सार
घडा माटोमा, छाल पानीमा, बाला सुनमा: विश्व ममा।
विस्तार · थप शब्दमा
घडाको आकार टुट्दा माटो हराउँदैन; छाल शान्त हुँदा पानी समाप्त हुँदैन; गहनाको रूप फेरिँदा सुन सकिँदैन। जनक विश्वको उत्पत्ति र लयलाई आधारबाट नछुट्टिने रूपहरूको दृष्टिले हेर्छन्। यहाँको ‘म’ आत्मस्वरूप हो, व्यक्तिगत शरीर वा जीवनी होइन। बदलिने रूपका बीच आधारको निरन्तरता हेर्ने यही दृष्टि अघिल्ला उपमाहरूलाई एक ठाउँमा ल्याउँछ।
खण्डको प्रसङ्ग · पानी, धागो, चिनी र सच्चिएका भ्रम
एउटै कुराका लागि सात उपमा: विश्व आफ्नो आधारबाट भिन्न छैन, र आधार चिनेपछि भ्रम टुङ्गिन्छ।
यो प्रसङ्ग खण्डका ७ श्लोकको साझा हो।मुख्य शब्द
- लय
- लय, विलीन हुनु
- कुम्भ
- घडा
- कटक
- कङ्कण, बाला
मनन · एउटा प्रश्न, आफैँसँग।
रूप बदलिँदा के गुमेको ठानिन्छ, र वास्तवमा के रहन्छ?
संस्कृत पाठ: sanskritdocuments.org · अर्थ, विस्तार र सन्दर्भ: एआईको सहयोगले लेखिएको मस्यौदा, विज्ञको समीक्षा बाँकी